Şahindere Şehitliği, Gelibolu Yarımadası’nın güney cephesinde savaşın cephe gerisindeki ağır yükünü hissettiren, tarihî değeri yüksek ziyaret noktalarından biridir. Soğanlıdere mevkisi geçildikten sonra yolun solunda, Çınarlıdere’nin üst kesiminde bulunan alan; hem gerçek bir şüheda kabristanı olması hem de 1915’te büyük bir sargı yerinin yakınında kurulması nedeniyle dikkatle ve saygıyla gezilmelidir. Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı kayıtlarına göre burada kimlikleri belirlenmiş yaklaşık 2.000 şehit yatmaktadır.
Şahindere Şehitliği’nin tarihî önemi
Şahindere, Seddülbahir Cephesi’nde görev yapan birliklerin gerisinde, yaralıların tedavi edildiği korunaklı noktalardan biriydi. Su kaynaklarının ve gölge sağlayan ağaçların bulunması, bölgeyi büyük bir sargı yeri için elverişli hâle getirmişti. Özellikle 5 Temmuz 1915 sonrasındaki çatışmalarda yaralanarak şehit olan askerlerin bir bölümü buraya defnedildi. Nisan, haziran ve temmuz aylarında şiddetlenen Seddülbahir, Kerevizdere ve Kirte muharebelerinde hayatını kaybeden askerlerden bazıları da Şahindere Şüheda Kabristanı’nda ebedî istirahatgâhına kavuştu.
Şehitlikte 1, 2, 5, 6, 7, 10 ve 11’inci tümenlere bağlı çeşitli piyade alaylarından askerlerin yattığı bilinmektedir. Bu geniş birlik dağılımı, alanın tek bir muharebenin değil, güney cephesinde aylar boyunca süren çetin mücadelenin ortak hafıza mekânlarından biri olduğunu gösterir.
Şehitlikte neler görülebilir?
Alan, mimari yaklaşımı bakımından yakındaki Soğanlıdere Şehitliği ile benzerlik taşır. Ay ve yıldızın üzerinde yükselen üçgen biçimli anıt, şehitlerin göğe yükselişini simgeler. Düzenleme içinde yer alan 132 kabalak taşı, ismi tespit edilen ve edilemeyen askerlerin hatırasını temsil eder. Mezar taşlarının üst kesiminde çevrilerek işaretlenen bölüm ise gerçek şehitlik alanını görünür kılar.
Şehitlik sınırları içinde ayrıca Mülazım-ı Sani Mustafa Efendi’nin mezarı bulunur. Kitabeden, 30. Alay 10. Bölük’te görev yapan Mustafa Efendi’nin 18 Eylül 1915 tarihinde şehit olduğu anlaşılır. Bu kişisel iz, binlerce askerin ortak hikâyesini tek bir insanın adı ve hayatı üzerinden daha yakından düşünmeye imkân verir.
Ziyaret nasıl planlanmalı?
Şahindere Şehitliği açık hava ziyaret noktasıdır. Alanı acele etmeden gezmek, kitabeleri okumak ve gerçek kabristan bölümünü uzaktan saygıyla incelemek için yaklaşık 30-45 dakika ayırmak yeterlidir. Ziyaret sırasında sessiz olunması, mezar ve anıt bölümlerine çıkılmaması, çevreye çöp bırakılmaması ve tören ya da toplu ziyaret varsa görevlilerin yönlendirmelerine uyulması önemlidir.
Günün erken saatleri ile akşamüstü, özellikle sıcak aylarda daha konforlu bir gezi sağlar. İlkbahar ve sonbaharda hava koşulları yürüyüş için genellikle daha elverişlidir. Alanın gölgeli karakterine rağmen yazın su bulundurmak, güneşten korunmak ve kaymayan rahat ayakkabılar tercih etmek yararlı olur. Kış ve yağışlı günlerde yol ile yürüyüş yüzeyleri ıslak olabileceğinden dikkatli hareket edilmelidir.
Şahindere Şehitliği’ne nasıl gidilir?
Şehitlik, Eceabat ilçesi sınırlarında, Gelibolu Yarımadası Tarihî Alanı’nın güney rotası üzerindedir. Kilitbahir veya Eceabat yönünden Alçıtepe ve Şehitler Abidesi güzergâhına ilerleyen ziyaretçiler, Soğanlıdere mevkisini geçtikten sonra Çınarlıdere’nin üst tarafındaki yol ayrımı ve yönlendirme levhalarını takip ederek alana ulaşabilir. Özel araçla seyahat edenlerin tarihî alan içindeki hız sınırlarına uyması ve dar kesimlerde dikkatli olması gerekir.
Yakındaki yerlerle birlikte gezi rotası
Şahindere Şehitliği, güney cephesini anlatan bütünlüklü bir rota içinde gezildiğinde daha anlamlı hâle gelir. Aynı gün Soğanlıdere Şehitliği, Çanakkale Şehitler Abidesi, Yahya Çavuş Şehitliği ve Alçıtepe çevresindeki canlandırma alanları ziyaret edilebilir. Tarihî Alan Başkanlığı da Şahindere’yi iki ve üç günlük öneri rotalarında önemli duraklardan biri olarak gösterir. Zamanı sınırlı ziyaretçiler, birbirine yakın noktaları seçerek yoğun fakat yorucu olmayan bir program oluşturabilir.
Ziyaret öncesi bilinmesi gerekenler
Giriş ücretsizdir ve açık hava niteliğindeki alan için gün ışığı saatleri tercih edilmelidir. Resmî törenler, bakım çalışmaları veya olumsuz hava koşulları nedeniyle erişim düzeni değişebileceğinden yola çıkmadan önce güncel duyuruların kontrol edilmesi faydalıdır. Şahindere Şehitliği yalnızca görülecek bir durak değil; savaşın cephe gerisinde yaşanan fedakârlığı, sağlık hizmetlerinin koşullarını ve binlerce askerin ortak hatırasını anlamaya yardımcı olan güçlü bir tarih mekânıdır.
