Bozcaada’nın ada evleri tek bir bina ya da müze değil, merkez sokaklarına yayılan bir mimari mirastır. Feribottan indikten sonra acele etmeden yürümek, evlerin cephelerini, kapılarını ve malzeme farklılıklarını görmek için yeterlidir. Adanın yerleşim dokusunu anlamak isteyenler için bu gezi, plaj programından farklı ve daha sakin bir deneyim sunar.
Bozcaada Belediyesinin turizm ana planına göre merkezde Cumhuriyet ve Alaybey mahalleleri bulunur. Cumhuriyet Mahallesi’nde Rum, Alaybey Mahallesi’nde Türk mimarisinin izlerini taşıyan yapılar görülür. Merkez evlerinin çoğu kâgir ya da ahşap karkas yapıdadır; bazı evlerin alt katı kâgir, üst katı ahşaptır. Bu bilgi, her sokakta aynı cepheyi beklemek yerine ayrıntılara bakmayı teşvik eder. Onarılmış evlerle eski dokunun yan yana bulunduğu yerlerde taş işçiliği, pencere düzeni ve sokak ölçeği farklı izler verir.
Kısa bir mimari yürüyüş için liman çevresinden başlayıp Cumhuriyet Mahallesi sokaklarına, oradan Alaybey Mahallesi’ne geçebilirsiniz. Arada kilise, cami ve küçük meydanlar gibi başka duraklar da vardır; ancak evler özel mülktür. Açık kapı ya da avlulara izinsiz girmeyin, sakinleri kadraja almadan önce izin isteyin ve dar sokakları kapatmayın. Özellikle yazın yoğun saatlerde bu küçük özenler gezinin niteliğini artırır.
Yalnızca dış cepheleri inceleyerek yapılacak yürüyüş için yaklaşık bir saat uygundur. Ayrıntılı fotoğraf ve kahve molalarıyla süre uzayabilir. Sokaklar kamusal alan olduğu için bilet gerekmez; konaklama ya da özel bir yapının içini görme isteği ayrı düzenlemelere tabidir. İlkbahar ve sonbahar daha sakin bir tempo sağlar, yazın ise sabah erken saatler yürüyüş için daha rahattır.
