Bozcaada merkezindeki Cumhuriyet Mahallesi, yaygın adıyla Rum Mahallesi, adanın kültürel geçmişini sokak ölçeğinde okumak isteyenler için güzel bir yürüyüş alanıdır. Dar sokaklar ve geleneksel evler arasında gezmek için belirli bir bilet ya da tek bir giriş kapısı yoktur. Burası yaşayan bir yerleşimdir; evlerin ve avluların özel alan olduğunu unutmadan dolaşmak gerekir.
Bozcaada Belediyesinin turizm planı, ada merkezini Cumhuriyet ve Alaybey mahalleleri olarak tanımlar. Planda Cumhuriyet Mahallesi’nde Rum, Alaybey’de ise Türk mimarisinin izlerini taşıyan yapılar bulunduğu belirtilir. Bu ayrım, iki mahallenin birbirinden kopuk olduğu anlamına gelmez; yürüyüşte adanın bir arada gelişen farklı kültürel katmanları görülür. Yapılarda kâgir duvarlar ve ahşap öğeler dikkat çekebilir, ancak her evi aynı dönemden ya da aynı biçimde yapılmış saymamak gerekir.
Mahallenin önemli duraklarından biri Meryem Ana, diğer adıyla Kimisis Teodoku Kilisesi’dir. Bozcaada Kaymakamlığı, yapının Rum Mahallesi’nin ortasında olduğunu ve girişinde 1869 tarihinin okunduğunu bildirir. Kilise ibadete açık bir yapıdır; iç mekân ziyaretinin mümkün olduğu günler değişebilir. Bu nedenle kiliseyi kapısı her zaman açık bir müze gibi planlamayın. Dışarıdan bakarken de ayinlere ve mahalle sakinlerinin mahremiyetine saygı gösterin.
Feribot iskelesinden ada merkezine geçip sokaklara yürüyerek ulaşabilirsiniz. Bir saati mahallenin sokaklarına, ayrıntıları incelemeye ve kısa molalara ayırmak dengeli bir plandır. Yazın kalabalık ve sıcak artabileceği için sabah veya akşamüstü daha rahat olabilir; ilkbahar ve sonbaharda ise yürüyüş genellikle daha sakindir. Bozcaada’da rüzgâr hızlı değişebildiğinden katmanlı giyinmek işe yarar.
