Kumkale, Çanakkale merkez ilçesinde, Boğaz’ın Ege Denizi’ne açıldığı kıyıya yakın bir köydür. Yerleşimin çevresi hem Osmanlı kıyı savunmasının hem de 1915 Çanakkale Savaşları’nın izlerini taşır. Köy ile eski Kumkale Kalesi aynı nokta değildir: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, bugünkü köyün kale yapısından yaklaşık 3 kilometre uzakta olduğunu belirtir. Bu ayrımı bilmek, haritada yalnızca “Kumkale” aratarak yola çıkanlar için önemlidir.
Boğaz girişindeki Kumkale Kalesi, 17. yüzyılda karşı kıyıdaki Seddülbahir Kalesi ile birlikte savunma amacıyla yaptırıldı. Birinci Dünya Savaşı’nda hasar gören yapı bugün askerî kullanım altındadır; serbestçe gezilebilen bir müze değildir. Kumkale çevresinde ayrıca savaşta yaşamını yitiren askerlerin anıldığı şehitlik ve tarihî kıyı savunma noktaları bulunur. Bunları köyden ayrı duraklar olarak değerlendirmek, geziyi daha anlaşılır kılar.
Kumkale’ye özel araçla gelirken köy merkezini başlangıç noktası seçebilirsiniz. Köy içinde kısa bir yürüyüş ve çevreyi tanıma molası planlayın; şehitlik veya kıyı yönüne geçecekseniz güzergâhı ayrıca kontrol edin. Kale ve diğer askerî tesisler için izin olmadan giriş denemeyin, kıyıda işaretli sınırların dışına çıkmayın. Köyün kamusal alanı için bilet yoktur; çevredeki tarihî yapıların erişim koşulları ise birbirinden farklı olabilir.
