Son Ok Anıtı, Gelibolu Yarımadası’nın güney cephesinde gerçekleşen III. Kirte Muharebesi’ni hatırlatan, küçük ölçekli fakat tarihsel anlamı güçlü bir anıttır. Alçıtepe’nin batısında, Sargıyeri Şehitliği’ne ulaşmadan önce yolun solunda ve Alçıtepe Mezarlığı’nın yanında bulunur. Bölgedeki daha büyük anıtlar arasında gözden kaçabilen bu durak, 1915’teki muharebe hattını arazi üzerinde anlamak isteyenler için önemlidir.
Son Ok Anıtı’nın tarihî önemi
III. Kirte Muharebesi, 4-6 Haziran 1915 tarihleri arasında Alçıtepe çevresinde yaşanan yoğun çatışmaların en kritik safhalarından biridir. İtilaf kuvvetleri, güney cephesinin hâkim yükseltisi olan Alçıtepe’ye ulaşmak amacıyla geniş çaplı bir taarruz gerçekleştirdi. Osmanlı birlikleri ise savunma hatlarını koruyarak ilerlemeyi durdurdu ve karşı taarruzlarla cepheyi yeniden dengeledi.
Anıtın üzerindeki ifadede, 12 santimetrelik bir muhasara bataryasının bulunduğu mevziden düşmanın süngü hücumuyla çıkarıldığı ve III. Kirte Zaferi’nin kazanıldığı belirtilir. Kitabede 7 Haziran 1915 tarihi yer alır. Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı, anıtın bulunduğu noktanın şiddetli çatışmaların ardından İtilaf kuvvetlerinin geriye atıldığı yer olarak anlatıldığını; ancak gerçek İtilaf mevzilerinin daha geride bulunduğunun bilindiğini özellikle belirtir. Bu ayrıntı, anıtı değerlendirirken hatıra anlatısı ile askerî coğrafyayı birlikte düşünmenin önemini gösterir.
Anıtta neler görülür?
Son Ok Anıtı, sade ve doğrudan bir anma yapısıdır. Ziyaretin merkezinde anıt üzerindeki özgün kitabe bulunur. Kitabeyi dikkatle okumak, III. Kirte Muharebesi’nin sonraki kuşaklara nasıl aktarıldığını anlamayı sağlar. Çevredeki arazi ise Alçıtepe’nin stratejik konumunu ve güney cephesindeki sırtlarla vadilerin birbirine göre yerini gözlemlemek için yardımcıdır.
Burası kapsamlı sergi alanı veya müze değildir. Ziyaretin değeri, anıtı çevredeki savaş alanları ve yakın şehitliklerle ilişkilendirerek okumaktan gelir. Alan kılavuzu veya güvenilir bir muharebe haritası eşliğinde duraklandığında, cephe hattının yönü ve askerî hedefler daha anlaşılır hâle gelir.
Ulaşım
Anıt, Alçıtepe Köyü’nden Sargıyeri Şehitliği ve Zığındere yönüne ilerleyen güzergâh üzerindedir. Eceabat merkezinden Alçıtepe’ye özel araçla ulaştıktan sonra batı yönündeki yol takip edilebilir. Navigasyonda “Son Ok Anıtı, Eceabat” adıyla arama yapmak doğru noktayı bulmayı kolaylaştırır.
Anıt yol kenarında bulunduğu için aracı güvenli ve trafiği engellemeyecek bir noktaya bırakmak gerekir. Yolun karşısına geçerken görüş mesafesine dikkat edilmeli, özellikle tur otobüslerinin yoğun olduğu anma dönemlerinde trafik kurallarına uyulmalıdır. Toplu taşıma seçenekleri sınırlı olduğundan özel araç veya rehberli tur daha pratiktir.
Ziyaret saatleri ve giriş ücreti
Son Ok Anıtı açık hava ziyaret noktasıdır ve giriş ücretsizdir. Gişe veya kapalı mekân bulunmadığından belirli bir ziyaret saatine bağlı değildir; ancak kitabenin okunabilmesi, çevrenin güvenli biçimde görülmesi ve yol kenarında rahat hareket edilebilmesi için gün ışığında ziyaret önerilir.
Anıt ve çevresini incelemek için 20-30 dakika yeterlidir. Tarihî anlatımı ayrıntılı değerlendirmek veya rehberli açıklama dinlemek isteyenler daha uzun süre ayırabilir. Alanda ziyaretçi tesisi bulunmayabileceği için su ve temel ihtiyaçların önceden temin edilmesi uygundur.
En uygun ziyaret zamanı
Nisan-haziran ve eylül-ekim ayları, Gelibolu Yarımadası’nın açık hava rotaları için en rahat dönemlerdir. Yazın sıcaklık ve güneş etkisi arttığından sabah erken saatler veya akşamüstü tercih edilmelidir. Kış aylarında rüzgâr ve yağış görüşü azaltabilir; mevsime uygun giysi ve kaymayan ayakkabı kullanmak faydalıdır.
Yakındaki gezi noktaları
Son Ok Anıtı’nı Alçıtepe Köyü, Alçıtepe Şehitliği, Alçıtepe Bakı Terası, Sargıyeri Şehitliği ve Zığındere Nuri Yamut Anıtı ile aynı rota içinde değerlendirmek mümkündür. Böyle bir güzergâh, Kirte ve Zığındere muharebelerinin farklı safhalarını coğrafi bütünlük içinde anlamaya yardımcı olur.
Ziyaret sırasında anıt yüzeyine dokunmamak, yazı yazmamak, çevreye çöp bırakmamak ve anma alanının sakin atmosferine saygı göstermek gerekir. Son Ok Anıtı, kısa bir durak olmasına rağmen III. Kirte Muharebesi’nin hafızasını bugüne taşıyan değerli bir tarih işaretidir.
