Mareşal Fevzi Çakmak Anıtı, Gelibolu Yarımadası’nın güneyindeki Alçıtepe yakınlarında, Çanakkale Muharebeleri sırasında 5’inci Kolordu Komutanı Fevzi Paşa’nın savaş idare merkezini işaretleyen tarihî bir duraktır. Hilal Sırtı olarak bilinen hâkim noktadaki anıt, hem komuta tarihini hem de Müttefik kuvvetlerin ulaşamadığı Alçıtepe hedefini anlamak için güçlü bir bakış sunar.
Fevzi Çakmak’ın Çanakkale Cephesi’ndeki Görevi
Mustafa Fevzi Çakmak, 13 Temmuz 1915’te komutanı olduğu 5’inci Kolordu ile Çanakkale Cephesi’ne katıldı. Güney bölgesinin en yüksek ve stratejik noktalarından Alçıtepe’nin savunması onun idaresine verildi. İngiliz ve Fransız birlikleri ilk günden itibaren tepeyi ele geçirmeyi hedeflese de muharebeler boyunca hedefe yalnızca yaklaşık üç kilometre yaklaşabildi.
Fevzi Paşa’nın yönettiği savunma, yarımadanın güneyindeki Türk hattının korunmasında belirleyici oldu. 5’inci Kolorduya bağlı birliklerden bazıları Conkbayırı’na gönderilerek 10 Ağustos taarruzuna destek verdi. Mustafa Kemal’in cepheden ayrılmasının ardından Fevzi Paşa, mevcut görevinin yanında Anafartalar Grubu Komutan Vekilliğini de üstlendi.
Anıtın Tarihi ve Kitabesi
1941 yılında yapılan anıtın kitabesinde “5. Kolordu Komutanı Tuğgeneral Fevzi Çakmak’ın Savaş İdare Merkezi” ifadesi yer alır. Yapı bir mezar değil, komuta merkezinin bulunduğu alanı belirleyen hatıra anıtıdır. Bu ayrım, ziyaretçinin mekânı doğru tarihî bağlama oturtması açısından önemlidir.
Anıtın çevresinden Alçıtepe ve güney cephesinin dalgalı arazisi izlenebilir. Siper hatlarının görüş alanları ve sırtların birbirine göre konumu, savaşın yalnızca cephe çizgilerinde değil, gözlem ve komuta noktalarında da şekillendiğini gösterir.
Mareşal Fevzi Çakmak Anıtı’na Nasıl Gidilir?
Anıt, Alçıtepe köyünün batısında Bakı Terası yönünde, Hilal Sırtı mevkiindedir. Eceabat’tan Seddülbahir yönüne ilerleyip Alçıtepe köyü tabelalarını izleyin; köyü sağınıza alarak Bakı Terası yoluna dönün. Son bölüm kırsal ve dar olabileceğinden yön levhalarını takip etmek, düşük hızla ilerlemek ve aracı uygun bir yerde bırakmak gerekir.
Ziyareti Alçıtepe Şehitliği, Zığındere Nuri Yamut Anıtı, Şahindere Şehitliği ve Çanakkale Şehitler Abidesi ile aynı güne eklemek mümkündür. Böylece güney cephesindeki savunma düzeni daha bütünlüklü okunabilir.
Ziyaret Bilgileri ve Öneriler
- Giriş: Açık alandaki anıt ücretsizdir.
- Saatler: Gün boyu erişilebilir; gün ışığında ziyaret önerilir.
- Süre: Anıt ve çevresi için 30–45 dakika.
- En uygun dönem: İlkbahar ve sonbahar; açık havalı günler.
- Hazırlık: Rüzgâra uygun giysi, su ve rahat ayakkabı bulundurulmalıdır.
Ziyaret Adabı
Anıt çevresinde tarihî dokuya zarar vermemek, taş yüzeylere yazı yazmamak ve çöp bırakmamak gerekir. Arazi içinde işaretli güzergâhların dışına çıkmamak hem güvenlik hem de savaş alanının korunması açısından önemlidir. Sessiz ve dikkatli bir ziyaret, Fevzi Çakmak’ın komuta ettiği birliklerin savunma mücadelesini daha iyi kavramayı sağlar.
