Kocadere Hastane Şehitliği, Çanakkale Kara Savaşları sırasında Kuzey Grubu cephesinin gerisinde kurulan büyük sargı yeri ve sahra hastanesinde hayatını kaybeden askerlerin gerçek kabirlerini barındırır. Kocadere köyünün yaklaşık 1,5 kilometre güneybatısındaki Köyaltı mevkiinde yer alan alan, savaşın cephe gerisindeki sağlık hizmetlerini ve ağır insani bedelini anlamak için Gelibolu Yarımadası’nın en etkileyici duraklarından biridir.
Şehitliğin tarihî geçmişi
25 Nisan 1915’te Arıburnu çıkarmasının başlamasının ardından 19. Tümen ile 5. Tümen’in sıhhiye bölükleri bu bölgede büyük bir sargı yeri oluşturdu. Cepheden getirilen yaralıların ilk müdahaleleri burada yapılıyor, durumu ağır olan askerler tedavi altına alınıyordu. Daha sonra 16. Tümen’in sahra hastanesi de aynı çevrede hizmet verdi.
Yaralıların önemli bölümü bomba, şarapnel ve piyade mermilerinin yol açtığı yaralarla mücadele ediyordu. Bunun yanında dizanteri, sıtma, tifo, verem ve çeşitli iltihaplı hastalıklar da cephe gerisindeki sağlık koşullarını ağırlaştırıyordu. Kurtarılamayan askerler hastanenin yakınındaki mezarlık alanına defnedildi. Şehitlikte yaklaşık 2.000 askerin yattığı, bunların 1.353’ünün adının tespit edildiği bilinmektedir.
Şevki Paşa Haritası’nın 16 numaralı paftasında işaretlenen tarihî mezarlık, 2005 yılında ihya edilerek ziyarete uygun hâle getirildi. Düzenleme, gerçek kabir alanının bütünlüğünü korurken ziyaretçilerin isimleri ve sağlık hizmetlerinin savaş içindeki yerini kavramasına yardımcı olur.
Ziyarette neler görülür?
Şehitlikte düzenli mezar taşları, anma bölümleri ve yürüyüş yolları bulunur. İsimleri belirlenebilen şehitlerin kayıtlarını incelemek, savaşın büyük sayıların ötesinde bireysel hayatlara dokunan yönünü görünür kılar. Alanın ormanlık ve sakin atmosferi, kalabalık anıt duraklarından farklı olarak daha içe dönük bir ziyaret imkânı sunar.
Burası bir anma ve defin alanıdır. Sessiz olun, mezar taşlarına yaslanmayın, işaretli yolların dışına çıkmayın ve çocukların alanın anlamına uygun davranmasını sağlayın. Tören veya bakım çalışması sırasında görevlilerin yönlendirmelerine uyun; fotoğraf çekerken diğer ziyaretçilerin mahremiyetine saygı gösterin.
Ulaşım ve gezi planı
Eceabat’tan Kocadere köyü yönüne ilerleyerek şehitlik tabelaları takip edilebilir. Son bölüm kırsal yollardan geçer; navigasyon kullanırken resmî yönlendirme levhalarını esas alın. Toplu taşıma sınırlı olduğundan özel araç veya rehberli Tarihî Alan turu daha uygundur. Aracınızı yalnızca belirlenmiş bölümlere bırakın.
Ziyaret için 35-50 dakika ayırın. Kocadere köyü, Bigalı Atatürk Evi ve çevredeki kuzey cephesi duraklarıyla birlikte yarım günlük rota oluşturulabilir. İlkbahar ve sonbahar yürüyüş için en rahat dönemlerdir. Yazın sabah saatlerini seçin; su ve şapka bulundurun. Yağış sonrasında zemin nemli olabileceğinden kaymayan ayakkabı kullanın.
