Kırmızısırt Siperleri, Gelibolu Yarımadası’ndaki Arıburnu cephesinin en dikkat çekici korunmuş savaş izlerinden biridir. Yabancı kaynaklarda Johnston’s Jolly adıyla anılan mevzi, Türk ve Anzak ön hatlarının birbirine çok yaklaştığı bir bölgede bulunur. Bugün arazide görülebilen belirgin siperler, 1915’teki cephe düzenini yerinde anlamak isteyen ziyaretçilere güçlü bir tarih deneyimi sunar.
Kırmızısırt’ın savaş tarihindeki yeri
25 Nisan 1915 çıkarmasının ardından Arıburnu hattında başlayan çatışmalar kısa sürede Kırmızısırt çevresinde yoğunlaştı. Anzak birlikleri ilk ilerleyişlerinde sırtın bazı kesimlerine ulaşsa da 27. Alay’ın Makineli Tüfek Bölüğü tarafından batıya doğru geri çekildi. Takip eden haftalarda iki tarafın siperleri karşı karşıya geldi ve bölgede açık çatışmaların yanı sıra yer altından ilerleyen lağım muharebeleri yaşandı.
19 Mayıs’ta Anzak hatlarını geri atmak amacıyla gerçekleştirilen büyük Türk taarruzu, bu çevrede çok ağır kayıplara yol açtı. 24 Mayıs 1915’te sabah 07.30 ile 16.30 arasında uygulanan ateşkes sırasında iki tarafın askerleri savaş alanında kalan kayıpları birlikte topladı ve defnetti. 2. Tümen şehitlerinin önemli bir bölümünün bu bölgede toprağa verildiği bilinir. Yaralı askerleri eşeğiyle taşımasıyla tanınan John Simpson Kirkpatrick de 19 Mayıs çatışmaları sırasında Arıburnu’nda hayatını kaybetti.
Ziyarette neler görülebilir?
Kırmızısırt, günümüze ulaşan en belirgin siper hatlarından bazılarını barındırır. Yol kenarındaki 125. Alay Siperleri tabelası, ziyaret noktasını bulmayı kolaylaştırır. Toprak içine açılmış ön hat siperleri, bağlantı izleri ve karşı taraftaki Anzak mevzilerine bakan arazi, iki cephe arasındaki kısa mesafeyi gözünüzde canlandırmanıza yardımcı olur.
Siperler doğal aşınmaya açık tarihî yapılardır. İşaretli güzergâhlardan ayrılmamak, toprak setlere basmamak ve arazide herhangi bir nesneyi yerinden oynatmamak gerekir. Sessiz ve saygılı bir ziyaret, hem alanın korunmasına hem de burada yaşananların doğru biçimde anlaşılmasına katkı sağlar.
Nasıl gidilir?
Kırmızısırt Siperleri, Eceabat ilçesindeki Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihî Alanı içinde yer alır. Lone Pine Anıtı’nı geçip Conkbayırı yönündeki ana yolda ilerlediğinizde sağ tarafta 125. Alay Siperleri tabelasını görürsünüz. Özel araç veya bölgeyi bilen rehberli bir tur en pratik ulaşım seçenekleridir. Yolun dar ve dönem dönem yoğun olabileceğini göz önünde bulundurarak kontrollü sürüş yapılmalıdır.
Ziyaret önerileri
Alan açık arazide bulunduğu için ilkbahar ve sonbahar ayları daha rahat bir gezi sunar. Yazın gölge sınırlıdır; su, şapka ve güneş koruyucu bulundurmak faydalıdır. Yağış sonrası toprak zemin kayganlaşabileceğinden sağlam tabanlı ayakkabı tercih edilmelidir. Ziyareti Kanlısırt, Lone Pine Anıtı ve yakın çevredeki diğer Arıburnu duraklarıyla birleştirmek, cephe hattını bütünlüklü biçimde anlamayı kolaylaştırır.
Kırmızısırt Siperleri için yaklaşık 45 ila 60 dakika ayırmak yeterlidir. Bilgilendirme levhalarını okuyarak ve araziyi acele etmeden inceleyerek yapılacak ziyaret, bölgenin askerî tarihini çok daha anlaşılır hâle getirir.
