Kılıçbayırı Şehitliği, Gelibolu Yarımadası’ndaki Arıburnu Cephesi’nde, Bomba Sırtı’ndan Conkbayırı’na uzanan stratejik sırtın üzerinde bulunur. Türk cephe hattının hemen gerisinde yer alan alan, 1915 Kara Muharebeleri sırasında burada görev yapan birliklerin ve şehitlerin hatırasını yaşatır. Bugün sakin bir peyzaj içinde görülen şehitlik, Arıburnu’ndaki savaş alanının coğrafyasını anlamak için önemli bir duraktır.
Kılıçbayırı’nın 1915 Muharebelerindeki Yeri
Arıburnu Cephesi’nde çatışmalar 25 Nisan 1915’teki çıkarmayla başladı ve İtilaf birliklerinin 20 Aralık 1915’te bölgeyi tahliye etmesine kadar sürdü. Bomba Sırtı ile Conkbayırı arasındaki yüksek hat, hem kıyıdan iç kesimlere uzanan geçişleri kontrol etmesi hem de çevredeki vadilere hâkim olması nedeniyle kritik önem taşıyordu. Türk birlikleri 27 Nisan, 1 Mayıs ve 19 Mayıs tarihlerinde bu cephede büyük taarruzlar gerçekleştirdi.
Şehitlikte, bölgede görev yaptığı bilinen 10’uncu, 18’inci, 64’üncü ve 72’nci Alaylardan şehit olan askerlerin tespit edilebilen isimleri yer alır. Yakındaki 57’nci Piyade Alayı Şehitliği’nde adı bulunan askerler, mükerrer kayıt oluşmaması amacıyla Kılıçbayırı’ndaki isim listesine yeniden eklenmemiştir. Bu düzenleme, alanı gezerken farklı şehitliklerin birbirini tamamlayan bir hafıza ağı oluşturduğunu gösterir.
Şehitlikte Neler Görülür?
Kılıçbayırı Şehitliği’nde isimlerin yer aldığı anma düzenlemesi ve çevredeki sırt çizgisi birlikte okunmalıdır. Arazinin yükselip alçalan yapısı, cephe hatlarının neden bu bölgede birbirine çok yaklaştığını ve birliklerin hareketinin neden zorlaştığını somut biçimde anlatır. Şehitlik, gösterişli bir gezi noktası olmaktan çok sessizce gözlem yapılacak bir anma alanıdır.
Süngübayırı, Albayrak Sırtı ve Kılıçdere şehitlikleriyle birlikte yenilenen Kılıçbayırı Şehitliği 26 Eylül 2022’de yeniden ziyarete açılmıştır. Bölgedeki yönlendirmeleri takip ederek bu dört noktayı aynı rota içinde görmek, Arıburnu Cephesi’nin kuzey-güney bağlantısını daha iyi kavramayı sağlar.
Kılıçbayırı Şehitliği’ne Nasıl Gidilir?
Şehitlik, Eceabat ilçesindeki Tarihî Gelibolu Yarımadası sınırları içinde, Conkbayırı ve Arıburnu savaş alanlarına bağlanan güzergâhta yer alır. Eceabat merkezinden Kabatepe-Arıburnu yönüne ilerleyip Tarihî Alan levhalarını takip ederek ulaşılabilir. Bölgedeki yolların bazı kesimleri dar ve virajlıdır; özel araçla düşük hızda ilerlemek gerekir. Düzenli toplu taşıma seçeneği sınırlı olduğundan özel araç veya rehberli tur daha pratiktir.
Yakın çevrede 57’nci Piyade Alayı Şehitliği, Mehmet Çavuş Anıtı, Conkbayırı, Kılıçdere şehitlikleri ve Süngübayırı bulunur. Kılıçbayırı’nı bu duraklarla birlikte planlamak, yarım günlük dengeli bir tarih rotası oluşturur. Navigasyonda aşağıdaki koordinatlı yol tarifi bağlantısının kullanılması, benzer yer adları nedeniyle oluşabilecek karışıklığı azaltır.
Ziyaret Bilgileri
- Giriş: Açık alandaki şehitlik ücretsizdir.
- Saatler: Gün boyu erişim mümkündür; alanı ve yönlendirmeleri rahat görmek için gün ışığında ziyaret önerilir.
- Süre: Şehitlik için 30–45 dakika, yakın duraklarla birlikte rota için 2–3 saat ayrılabilir.
- En uygun dönem: İlkbahar ve sonbahar; yaz aylarında sabah saatleri daha serin ve sakindir.
- Hazırlık: Su, rahat yürüyüş ayakkabısı ve rüzgârlı havalarda ince bir üstlük bulundurulmalıdır.
Ziyaret Adabı ve Güvenlik
Kılıçbayırı Şehitliği bir anma mekânıdır. Sessizliği korumak, isimliklere dokunmamak, çevreyi temiz bırakmak ve belirlenmiş yürüyüş alanlarının dışına çıkmamak gerekir. Tarihî Alan içinde drone kullanımı ve profesyonel çekimler için güncel kurallar önceden kontrol edilmelidir. Çocuklarla yapılan gezilerde alanın tarihî anlamını sade bir dille anlatmak, ziyareti daha bilinçli ve saygılı hâle getirir.
