Karayörük Deresi Şehitliği, Gelibolu Yarımadası’ndaki Kanlısırt muharebe alanının hemen gerisinde bulunan gerçek bir şüheda kabristanıdır. Kanlısırt’a ulaşmadan yaklaşık 200 metre önce, yolun sağ tarafındaki yamaçta yer alan şehitlik; araziyle doğrudan bağ kurmak, 1915’teki cephe koşullarını anlamak ve burada hayatını kaybeden askerleri anmak isteyenler için Arıburnu rotasının en anlamlı duraklarından biridir.
Karayörük Deresi Şehitliği’nin Tarihî Önemi
Şehitliğin bulunduğu kesim, Çanakkale Kara Savaşları sırasında Kanlısırt bölgesinde görev yapan 16. Tümen’in 48. Alay cephesiydi. Bölge, donanma topçusunun ağır ateşi ve yoğun makineli tüfek ateşi altında çok büyük kayıplara sahne oldu. Aynı zamanda sargı yeri olarak kullanıldığı için çevrede görev yapan 48., 63., 72. ve 77. Alaylardan şehit düşen askerler de burada defnedildi.
Karayörük Deresi, Albayrak Sırtı’nın kuzey kesiminden dereye inen yamaç üzerinde bulunur. Şevki Paşa Haritası’nın 17 numaralı paftasında işaretlenen alanın gerçek şehitlik olduğu tarihî kayıtlarla doğrulanmıştır. Bugünkü düzenleme 2006 yılında yapılmış; kimliği tespit edilebilen 1.153 şehidin adı metal şahideler üzerinde yaşatılmıştır.
İstanbul Sultanisi Öğrencilerinin Hatırası
Alan, 19 Mayıs 1915’te Anzak kuvvetlerine karşı düzenlenen taarruzun hafızasını da taşır. İstanbul’dan Arıburnu’na sevk edilen 2. Tümen’de Darülfünun öğrencileri ve İstanbul Sultanisi’nden gönüllü gençler bulunuyordu. Kısa bir eğitimin ardından cepheye gelen öğrenciler, 18–19 Mayıs gecesindeki şiddetli çarpışmalarda ağır kayıplar verdi.
İstanbul Sultanisi öğrencilerinin sarı kurdeleleri ve arkadaşlarının anısına okul kapıları ile pervazlarının siyaha boyanması, bu hikâyenin hafızalarda kalan simgelerindendir. Ziyaret sırasında bu tarihî arka planı bilmek, şehitlikteki isimleri yalnızca bir liste olarak değil, yarım kalmış eğitimlerin ve genç hayatların tanıklığı olarak okumayı sağlar.
Şehitlikte Neler Görülür?
Uzun bir merdivenle ulaşılan şehitlikte, şehit isimlerinin yazılı olduğu metal şahideler ile bunların yanında yer alan ahşap namazgâh öne çıkar. Yamaçtaki konum, Karayörük Deresi ve Kanlısırt çevresinin arazi yapısını gözlemleme imkânı verir. Gösterişli bir anıt yerine sade ve araziyle bütünleşen bir düzenleme bulunan alan, sessiz bir anma atmosferine sahiptir.
Karayörük Deresi Şehitliği’ne Nasıl Gidilir?
Şehitlik, Eceabat ilçesindeki Tarihî Gelibolu Yarımadası’nda, Kabatepe–Kanlısırt yolu üzerindedir. Eceabat merkezden Kabatepe yönüne ilerleyip Arıburnu ve Kanlısırt tabelaları takip edilir. Kanlısırt’a varmadan yaklaşık 200 metre önce yolun sağında bulunan girişten, uzun merdivenli güzergâhla şehitliğe ulaşılır.
Bölgedeki toplu taşıma olanakları sınırlıdır. Özel araç, rehberli tur veya tarihî alan servisleri daha kullanışlı seçeneklerdir. Otopark ve yol kenarı koşulları yoğun günlerde değişebileceği için aracı güvenli bir noktaya bırakmak, yürüyüş bölümünde yönlendirme levhalarını takip etmek gerekir.
Ziyaret Bilgileri ve Öneriler
- Giriş ücreti: Açık hava şehitliğini ziyaret etmek ücretsizdir.
- Önerilen süre: Merdivenli iniş ve çıkış dâhil yaklaşık 35–50 dakika ayırın.
- En uygun dönem: İlkbahar ve sonbahar, yürüyüş için daha ılıman koşullar sunar.
- Ayakkabı: Uzun merdiven ve eğimli zemin nedeniyle kaymayan tabanlı ayakkabı tercih edin.
- Erişilebilirlik: Merdivenli güzergâh hareket kısıtlılığı olan ziyaretçiler için zorlayıcı olabilir.
Alan açık havadadır ve genel olarak gün içinde ziyaret edilebilir. Resmî törenler, bakım çalışmaları, yangın riski veya olumsuz hava şartları erişimi geçici olarak etkileyebilir. Yaz aylarında su bulundurmak; sıcak ve yoğunluğun daha düşük olduğu sabah saatlerini tercih etmek faydalıdır.
Yakındaki Tarihî Duraklar
Karayörük Deresi Şehitliği; Kanlısırt Kitabesi, Kırmızısırt Siperleri, Lone Pine Mezarlığı, Çataldere Şehitliği ve Mehmetçiğe Derin Saygı Anıtı ile aynı gezi rotasında birleştirilebilir. Bu duraklar birlikte gezildiğinde Arıburnu cephesindeki karşılıklı hatlar, sargı yerleri ve defin alanları daha anlaşılır bir bütün oluşturur.
Ziyaret Adabı
Burası gerçek defin alanı olduğundan sessizliğe özen gösterilmeli, şahidelere ve tarihî dokuya dokunulmamalı, belirlenmiş yolların dışına çıkılmamalıdır. Yiyecek tüketmek, yüksek sesle konuşmak veya çevrede izinsiz nesne toplamak anma alanının niteliğiyle bağdaşmaz. Karayörük Deresi Şehitliği’ni bilinçli ve saygılı biçimde gezmek, Çanakkale’nin insan hikâyelerini gelecek kuşaklara aktarmanın en doğru yoludur.
