Kanlısırt Kitabesi, Çanakkale kara muharebelerinin en yoğun ve ağır çatışmalarından bazılarının yaşandığı Kanlısırt’ın doğu ucunda yer alır. Kabatepe–Conkbayırı yolu üzerindeki bu durak, 25 Nisan çıkarmasından Ağustos 1915 taarruzlarına uzanan savaş sürecini yerinde okumaya yardımcı olur. Yakındaki siper hatları ve Lone Pine Mezarlığı ile birlikte ziyaret edildiğinde bölgenin askerî önemini daha bütünlüklü biçimde ortaya koyar.
Kanlısırt Muharebelerinin Tarihi
25 Nisan 1915’teki Anzak çıkarmasının ardından Kanlısırt bölgesi kısa süreliğine Anzak kuvvetlerinin eline geçti. Yarbay Şefik Aker komutasındaki 27. Alay’ın karşı taarruzuyla mevzi geri alındı. Sonraki haftalarda bölge, birbirine çok yakın siperler nedeniyle Çanakkale Cephesi’nin en tehlikeli noktalarından biri hâline geldi.
18–19 Mayıs gecesi düzenlenen geniş çaplı taarruz, çok ağır kayıplarla sonuçlandı. 24 Mayıs’ta taraflar, siperler arasındaki kayıpları defnetmek amacıyla bir günlük ateşkes yaptı. 6 Ağustos’ta başlayan Kanlısırt taarruzunda ise yoğun topçu ateşi ve tünellerden yapılan saldırılar, üzerleri kalaslarla kapatılmış Türk siperlerinde büyük yıkıma yol açtı. Anzak taarruzunun temel amaçlarından biri, Türk kuvvetlerini Arıburnu cephesinde tutarak kuzeyde Conkbayırı’na yönelen harekâtı kolaylaştırmaktı.
Kitabe özellikle 6–7 Ağustos 1915 muharebelerini anlatır. Bölgedeki 16. Tümen birlikleri ağır kayıplar pahasına savunmayı sürdürdü. Tümen anısına 1916’da dikilen Türk anıtı ise mütareke döneminde tahrip edildi. Bugünkü kitabe, Kanlısırt’taki bu çok katmanlı savaş hafızasının Türkçe anlatımını ziyaretçilere aktarır.
Nerede ve Nasıl Gidilir?
Kanlısırt Kitabesi, Eceabat ilçesinde Kabatepe–Conkbayırı yolunun sağ tarafında, Kanlısırt’ın doğu ucundadır. Eceabat merkezden Kabatepe yönüne ilerleyip Arıburnu ve Conkbayırı tabelalarını takip ederek özel araçla ulaşılabilir. Lone Pine Mezarlığı yakınlığı, konumu bulmayı kolaylaştırır. Tarihî Alan yolları dar olabildiğinden dikkatli sürüş ve uygun park alanlarının kullanılması gerekir.
Kitabe; Lone Pine Mezarlığı ve Anıtı, Johnston’s Jolly, 57. Piyade Alayı Şehitliği, Mehmet Çavuş Anıtı ve Conkbayırı ile aynı günlük rota içinde planlanabilir. Rehberli tur, birbirine yakın görünen sırtların ve siper hatlarının muharebelerdeki rolünü anlamayı kolaylaştırır.
Ziyaret Bilgileri ve Öneriler
Açık alandaki kitabe ücretsizdir ve gün boyunca ziyaret edilebilir. Yazıtı okumak, çevredeki topoğrafyayı incelemek ve yakın anma alanlarını gezmek için 30–45 dakika ayırmak uygundur. Gün ışığı saatleri güvenlik ve araziyi doğru değerlendirmek açısından tercih edilmelidir.
İlkbahar ve sonbahar, açık hava ziyareti için en rahat dönemlerdir. Yazın güneşten korunmak ve su bulundurmak; yağışlı mevsimlerde kaymayan ayakkabı giymek faydalıdır. Kanlısırt bir anma ve savaş alanıdır: sessizliğe özen gösterilmeli, siperlere girilmemeli, kalıntılara dokunulmamalı ve mezarlık kurallarına uyulmalıdır.
Neden Görülmeli?
Kanlısırt Kitabesi, Gelibolu’daki savaşın şiddetini ve siperler arasındaki mesafenin ne kadar kısa olduğunu kavramaya yardımcı olan temel duraklardan biridir. Burada araziye bakmak, Ağustos taarruzlarının neden böylesine ağır sonuçlandığını harita ve metinlerden daha somut biçimde açıklar. Arıburnu–Conkbayırı rotasını gezen tarih meraklıları için güçlü ve düşündürücü bir ziyaret noktasıdır.
