Hill 10 Mezarlığı, Gelibolu Yarımadası’nın kuzeyindeki Anafartalar–Suvla hattını keşfedenler için küçük fakat tarihî bağlamı güçlü bir anma alanıdır. İngiliz birliklerinin “Hill 10” adını verdiği Softatepe üzerinde bulunan mezarlık, Büyük Kemikli Burnu yönündeki yolun solunda yer alır. Sade düzeni ve açık arazi içindeki konumu, 1915 yazında bu kesimde yaşanan mücadeleyi anlamak için sakin bir durak sunar.
Hill 10 Mezarlığı’nın Tarihi
Hill 10, Suvla Koyu’nun kuzeyinde ve Tuz Gölü çevresindeki harekât sahasında bulunan alçak bir yükseltidir. Müttefik çıkarmasının ardından tepe ve yakın çevresi cephe hattının önemli parçalarından biri hâline geldi. Mezarlığın ilk çekirdeği 1915 yılında birkaç definle oluştu; bugünkü geniş düzen ise 1919’da çevredeki küçük mezarlıklar ile dağınık mezarların bir araya getirilmesiyle meydana getirildi.
Kare planlı mezarlık yaklaşık 2.089 metrekarelik bir alanı kaplar. Burada toplam 699 mezar bulunur. Kayıtlarda 547 İngiliz, 8 Newfoundlandlı ve 2 Avustralyalı asker yer alır; ayrıca kimliği belirlenemeyen 150 asker için mezarlar bulunmaktadır. Bazı askerlerin bu alanda gömülü olduğu bilinse de kesin mezar yeri tespit edilemediğinden onlar özel anma taşlarıyla hatırlanır.
Ziyarette Neler Görülür?
Taş duvarlarla çevrili alana girdiğinizde düzenli mezar sıraları, kimliği bilinmeyen askerler için sade taşlar ve merkezi anma unsurları görülür. Mezarlığın ölçülü peyzajı, çevredeki açık araziyle güçlü bir tezat oluşturur. Yazıtları okumak ve farklı birliklere ait kayıtları incelemek, Suvla cephesindeki kayıpların çeşitliliğini daha anlaşılır kılar.
Mezarlığın hemen yakınındaki Newfoundland Anıtı da aynı geziye eklenebilir. Böylece bölgede görev yapan Newfoundland Alayı’nın Gelibolu Harekâtı’ndaki yeri hakkında daha bütünlüklü bir fikir edinirsiniz. Ziyaret sırasında sessizliği koruyun, mezar taşlarına temas etmeyin ve alanı bir anma mekânına uygun davranışlarla gezin.
Ulaşım ve Rota Önerisi
Hill 10 Mezarlığı, Eceabat’tan Bigalı–Anafartalar yönüne ilerleyip Büyük Kemikli Burnu yoluna bağlanan güzergâh üzerindedir. Özel araç en pratik seçenektir; kuzeyde toplu taşıma sınırlı olduğundan çevrimdışı harita kullanmak ve dönüş yolunu önceden planlamak yararlı olur. Mezarlık yol kenarında bulunsa da araç park ederken geçişi kapatmamaya dikkat edin.
Tek başına ziyaret için 30–45 dakika yeterlidir. Azmak Mezarlığı, Green Hill Mezarlığı, Büyük Kemikli Burnu ve Büyük Anafarta Köyü ile birlikte planlandığında rota 3–4 saate yayılabilir. İlkbahar ve sonbahar yürüyüş açısından en rahat dönemlerdir. Yazın sabah erken saatleri veya akşamüstü tercih edilmeli; su, şapka, güneş koruması ve sağlam ayakkabı bulundurulmalıdır.
Pratik Bilgiler
Açık hava mezarlığına giriş ücretsizdir ve alan sürekli açık kabul edilir. Bununla birlikte gün ışığında ziyaret hem yazıtların okunması hem de kırsal yolda güvenli ulaşım için daha uygundur. Törenler, bakım çalışmaları veya mevsimsel yol koşulları erişimi etkileyebileceğinden yola çıkmadan önce resmî duyuruları kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.
