Green Hill Mezarlığı, Gelibolu Yarımadası’nın kuzeyindeki Suvla Koyu cephesini anlamak isteyenler için rotanın en etkileyici duraklarından biridir. Mestantepe adıyla da bilinen yükseltide yer alan mezarlık, Tuz Gölü ve Suvla çevresine açılan manzarası, gölgeli ağaçları ve sakin atmosferiyle savaş alanının coğrafyasını yakından okumaya imkân verir.
Green Hill Mezarlığı’nın Tarihî Önemi
Müttefik askerlerinin “Green Hill” ve “Chocolate Hill” adlarını verdiği tepeler, 1915 Ağustos’undaki Suvla çıkarmasının ardından yoğun çatışmalara sahne oldu. Bölge 7 Ağustos’ta ele geçirilse de cephe hattı yıl sonundaki tahliyeye kadar burada kaldı. 21 Ağustos’taki Scimitar Hill, Türk kaynaklarındaki adıyla İkinci Anafartalar Muharebesi, Gelibolu Harekâtı’nın son büyük taarruzlarından biri olarak bu çevrede gerçekleşti.
Bugünkü mezarlık 1919 yılında oluşturuldu. Savaş alanındaki tekil mezarlar ile York 40th Brigade, Green Hill, Chocolate Hill, Inniskilling, Salt Lake ve Scimitar Hill gibi küçük mezarlıklardan getirilen definler burada bir araya toplandı. Alanda 2.971 askerin kaydı bulunur; bunların büyük bölümü kimliği belirlenemeyen askerlerdir. Ayrıca burada gömülü olduğu bilinen veya düşünülen askerler için özel anma taşları yer alır. Çok sayıdaki isimsiz mezar, Suvla cephesindeki kayıpların büyüklüğünü çarpıcı biçimde gösterir.
Ziyarette Neler Görülür?
Mezar sıraları, anma taşları ve merkezi Haç yapısı arasında yürürken yazıtları incelemek için acele etmeyin. Yükseltinin Suvla Koyu’na bakan konumu, Ağustos 1915 harekâtında kıyı, Tuz Gölü ve tepeler arasındaki mesafeleri gözünüzde canlandırmayı kolaylaştırır. Sessizliği korumak, mezar taşlarına dokunmamak ve alanı bir anma mekânına uygun biçimde gezmek önemlidir.
Ulaşım ve Gezi Planı
Green Hill Mezarlığı, Eceabat’ın kuzeyinde, Büyük Anafarta ve Suvla yönündeki tarihî alan rotasında bulunur. Özel araçla giderken harita konumunu önceden kaydetmek yararlıdır; kuzey kesimde toplu taşıma seçenekleri sınırlıdır. Yolun son bölümünde yönlendirme levhalarını takip edin ve aracı geçişi engellemeyecek bir noktaya bırakın.
Tek başına ziyaret için 45–60 dakika yeterlidir. Daha bütünlüklü bir gün için mezarlığı Büyük ve Küçük Anafarta köyleri, Azmak Mezarlığı, Hill 10 Mezarlığı ve Suvla kıyısıyla aynı güzergâhta planlayabilirsiniz. Açık arazide yaz öğle saatleri sıcak ve gölgesiz olabilir; ilkbahar ile sonbahar daha rahat koşullar sunar. Su, güneş koruması ve yürüyüşe uygun ayakkabı bulundurmak iyi olur.
Pratik Ziyaret Notları
Alana giriş ücretsizdir ve açık hava niteliğindedir. Gün ışığında ziyaret etmek, hem yazıtları okumayı hem de çevreyi güvenli biçimde görmeyi kolaylaştırır. Resmî törenler, bakım çalışmaları veya yol koşulları nedeniyle erişim değişebileceğinden hareket etmeden önce güncel duyuruları kontrol edin. Fotoğraf çekerken diğer ziyaretçilerin mahremiyetine ve anma alanının saygınlığına özen gösterin.
