Gazi Yakup Bey Hanı, Çanakkale’nin Lapseki ilçesine bağlı Çardak beldesinde bulunan 15. yüzyıl Osmanlı yapısıdır. “Çardak Hanı” veya “Çardak Tarihî Hanı” adlarıyla da anılan eser, Gazi Yakup Bey Külliyesi’nin günümüze ulaşan başlıca parçalarından biridir. Yapı, aynı isimli Denizli Çardak Hanı ile karıştırılmamalıdır.
Tarihçesi
Lapseki Kaymakamlığının aktardığı kitabe bilgilerine göre hanın inşasına Hicri 867, Miladi 1462-63 yıllarında başlanmış; yapı Hicri 868, Miladi 1463-64 döneminde tamamlanmıştır. Eser, Fatih Sultan Mehmet devrinin denizcilerinden ve devlet adamlarından Gazi Yakup Bey ile ilişkilidir. Belediye kaynaklarında hanın cami ve diğer sosyal yapılarla birlikte oluşturulan vakıf külliyesinin parçası olduğu belirtilir.
Çardak, boğaz geçişi ve kıyı ulaşımı açısından tarih boyunca stratejik bir konumdaydı. Han da yolcuların, görevlilerin ve hayvanların konaklama ihtiyaçlarına hizmet eden bir menzil yapısı olarak kasabanın gelişiminde rol oynadı. Günümüzde çevresindeki eski dükkânların kaldırılmasıyla yapı daha açık biçimde görülebilir ve zaman zaman sosyal etkinliklerde kullanılır.
Mimari Özellikler
Han yaklaşık 61,90 metre uzunluğunda ve 18,45 metre genişliğindedir. İki sahınlı iç mekânın üzeri ahşap çatıyla örtülüdür. Çatıyı taşıyan direkler arasında mermer sütunlar da bulunur; sütun ve başlıkların bir bölümünün daha eski yapılardan devşirildiği değerlendirilir.
Uzun duvarlar boyunca uzanan yükseltilmiş sekiler yolcuların dinlenmesi için, orta bölüm ise kervan hayvanları için düzenlenmiştir. Sekilerin arkasındaki duvarlarda ocak ve dolap nişleri görülür. Kuzey cephesindeki taç kapıda üç kitabe yuvası vardır; bunlardan biri günümüze ulaşmamıştır. Kalan kitabeler yapının tarihini anlamada temel kaynaktır.
Nasıl Gezilir?
Yapının içi etkinlik, bakım veya güvenlik gerekçesiyle her zaman açık olmayabilir. Bu nedenle özel olarak iç mekânı görmek isteyenlerin Çardak Belediyesi ya da ilgili yerel birimlerden güncel durumu teyit etmesi yararlıdır. Kapalıysa dış cephe, taç kapı ve çevre düzeni kamusal alandan incelenebilir.
Tarihî yüzeylere dokunmamak, sütunlara yaslanmamak ve kitabeleri belirginleştirmek için su ya da başka madde kullanmamak gerekir. Tripod veya profesyonel çekim planlanıyorsa izin şartları önceden sorulmalıdır.
Ulaşım ve Yakın Çevre
Han, Çardak belde merkezinde Gazi Yakup Bey Camii yakınındadır. Çanakkale-Bursa karayolu üzerinden Çardak’a ulaşıldıktan sonra merkez yönlendirmeleri izlenebilir. Özel araçla gelenler yapının çevresindeki geçişleri kapatmadan uygun alana park etmelidir. Lapseki ve Çardak arasında yerel ulaşım seçenekleri bulunmakla birlikte sefer saatleri önceden kontrol edilmelidir.
Ziyaret, Gazi Yakup Bey Camii, külliye kalıntıları, Çardak sahili ve Kum Adası ile birleştirilebilir. Han için 30-45 dakika yeterlidir; çevre duraklarla birlikte yarım günlük bir Çardak rotası planlanabilir.
