Fransız Topları, Gelibolu Yarımadası’nın Seddülbahir cephesinde 1915 muharebelerinden kalan önemli askerî izler arasındadır. Şehitler Abidesi’nden Morto Koyu yönüne inen yol üzerinde görülen ağır havan topları, Fransız birliklerinin bölgedeki topçu faaliyetlerini ve savaşın yıkıcı gücünü yerinde anlamaya imkân verir.
Fransız bataryalarının tarihî rolü
25 Nisan 1915’te Morto Koyu’na yapılan çıkarma sonrasında Hisarlık Tepesi ve çevresi Fransız birliklerinin harekât alanı hâline geldi. Gemi toplarıyla kara bataryalarının birlikte kullanıldığı Fransız topçu düzeni, ilk yoğun atışlarını haziran ayındaki muharebelerde yaptı. Bu bataryalar özellikle Kerevizdere ve Zığındere çatışmalarında etkili oldu.
La Demoiselle ve Crapouillot tipi havan topları, yüksek kavisli atışları ve bıraktıkları ağır hasar nedeniyle Türk askerleri tarafından “Kara Kedi” adıyla anıldı. Fransız kuvvetleri Gelibolu Yarımadası’nı tahliye ederken topları kullanılamaz hâle getirerek mevzilerinde bıraktı. Böylece günümüze ulaşan örnekler, savaş sırasında bulundukları coğrafyayla birlikte korunmuş oldu.
Ziyarette neler görülebilir?
Şehitler Abidesi yakınındaki toplar, Morto Koyu’na inen yolun sağ tarafında yer alır. Önlerindeki kitabe, Fransız birliklerinin ulaştığı hattı ve topları burada bırakarak çekildiğini anlatır. Büyük metal gövdeler, namlu yapıları ve mevzinin çevreye hâkim konumu, ağır topçunun cephede nasıl kullanıldığı konusunda somut bir fikir verir.
Bölgede Gözcübaba Tepesi tarafında da iki Fransız topu bulunur. Cape Helles Anıtı çıkışından sola dönüp yaklaşık bir kilometre ilerledikten sonra yolun sağından ağaçlık alana yönelen kısa bir bağlantıyla bu ikinci noktaya ulaşılabilir. Zamanı olan ziyaretçiler iki grubu aynı rota içinde değerlendirebilir.
Nasıl gidilir?
Fransız Topları, Eceabat ilçesindeki Şehitler Abidesi ve Morto Koyu çevresinde bulunur. Şehitler Abidesi otoparkından Morto Koyu yönüne inen yolu izlediğinizde ana ziyaret noktasını sağ tarafta görürsünüz. Özel araç veya rehberli tur ulaşım için en pratik seçenektir. Yol kenarında dururken trafik akışını engellememek ve güvenli park alanlarını kullanmak gerekir.
Ziyaret önerileri
Açık alandaki toplar koruma altındadır; üzerlerine çıkmamak, metal yüzeylere zarar vermemek ve çevredeki parçaları yerinden oynatmamak önemlidir. Yaz aylarında gölge sınırlı olabileceği için su, şapka ve güneş koruyucu bulundurulmalıdır. İlkbahar ve sonbahar, Seddülbahir rotasını yürüyerek veya araçla keşfetmek için daha rahat dönemlerdir.
Fransız Topları için 30 ila 45 dakika ayırmak yeterlidir. Ziyareti Şehitler Abidesi, Fransız Savaş Mezarlığı, Morto Koyu ve Seddülbahir Kalesi ile birleştirmek, güney cephesindeki muharebeleri daha bütünlüklü biçimde anlamayı sağlar.
