Ertuğrul Tabyası, Seddülbahir köyünün batısında, Gözcü Baba Tepesi üzerinde Çanakkale Boğazı’nın girişine hâkim bir Osmanlı kıyı savunma yapısıdır. Ertuğrul Koyu’na ve Ege Denizi’ne bakan konumu sayesinde hem 1915 deniz harekâtının ilk safhalarını hem de 25 Nisan çıkarmasının coğrafyasını aynı noktadan değerlendirme fırsatı sunar.
Tabyanın Tarihçesi ve Mimari Düzeni
Tabya, II. Abdülhamid döneminde Asaf Paşa’nın çalışmaları sonucunda inşa edildi. İnşa kitabesi savaş sırasında söküldüğü için günümüze ulaşmadı. Savunma sistemi üç bonet ile bunların arasındaki iki açık top platformundan oluşur. Bonetler, personelin ve mühimmatın bombardıman etkisinden korunmasına yardım eden toprak örtülü kapalı mekânlardır.
Ertuğrul Tabyası iki uzun namlulu Krupp topuyla donatılmıştı. Bugün toplardan birine ait parçalar özgün yerinde görülebilir. Tabya karargâhının ise karşıdaki Yahya Çavuş Şehitliği’nin bulunduğu kesimde olduğu düşünülür. Bu yerleşim, kıyı savunmasının yalnızca top mevzilerinden değil, komuta ve destek birimlerinden oluşan bütünlüklü bir düzen olduğunu gösterir.
1915 Çanakkale Muharebelerindeki Rolü
İtilaf donanması, Boğaz’ın dış savunmasını zayıflatmak amacıyla 19-25 Şubat 1915 tarihlerinde Ertuğrul Tabyası’nı yoğun biçimde bombardımana tuttu. Ağır hasar alan tabya, 18 Mart Boğaz Muharebesi öncesinde etkisiz hâle getirildi. Buna rağmen bulunduğu mevki, 25 Nisan kara çıkarmasında Ertuğrul Koyu çevresindeki savunmanın anlaşılması bakımından kritik önemini korudu.
Kıyıya yanaştırılan River Clyde gemisi ve V Beach olarak adlandırılan çıkarma sahası, tabyanın hemen altındaki koyda bulunuyordu. Bu nedenle ziyaret sırasında denize bakarak çıkarma güzergâhını, savunma hattını ve Yahya Çavuş’un birliğinin mücadele ettiği araziyi birlikte okumak mümkündür.
Müze ve Ziyaret Deneyimi
Uzun süre toprak altında kalan tabya, 2006 yılında restore edilerek ziyarete açıldı. Orta bonette savaş dönemine ait eserler sergilenir; tabya maketi ve canlandırmalar, Ertuğrul Koyu çıkarmasının gelişimini anlamaya yardımcı olur. Açık top platformları, bonetler ve kıyı manzarası rotanın temel duraklarıdır.
Ziyaretinizi yalnızca kapalı sergiyle sınırlamayın. Top platformlarından boğaz girişini inceleyin, ardından Yahya Çavuş Şehitliği’ne ve aşağıdaki V Beach Mezarlığı’na geçin. Cape Helles Anıtı da kısa yürüyüş mesafesindedir. Böylece aynı bölgedeki Türk ve İtilaf anlatılarını birbirini tamamlayan bir tarih rotası içinde görebilirsiniz.
Nasıl Gidilir?
Ertuğrul Tabyası, Eceabat’ın yaklaşık 33 kilometre güneyindeki Seddülbahir köyü yakınındadır. Eceabat’tan Kilitbahir, Alçıtepe ve Seddülbahir yönü izlenir; köyün batısında Cape Helles ve Yahya Çavuş Şehitliği tabelaları takip edilir. Özel araçla ulaşım en pratiktir ve yakın çevrede park alanları bulunur.
Ziyaret İçin Pratik Bilgiler
Açık alan ve sergi düzeni mevsimsel uygulamalardan etkilenebilir; ziyaret saatlerini yola çıkmadan önce Tarihî Alan Başkanlığının resmî kanallarından doğrulamak gerekir. Giriş uygulaması dönemsel olarak değişebildiğinden güncel tarife de kontrol edilmelidir. Tabyayı ve yakın anıtları sakin bir tempoda görmek için 60-90 dakika ayırın.
İlkbahar ve sonbahar, açık alanda rahat yürümek için en uygun dönemlerdir. Yazın güneş koruması ve su, rüzgârlı günlerde ise uygun kıyafet önemlidir. Tarihî kalıntıların üzerine çıkılmamalı, sergilenen parçalara dokunulmamalı ve alanın anma niteliğine uygun davranılmalıdır.
