Damakçılık Bayırı Kitabesi, Anafartalar cephesinde Kocaçimentepe’ye uzanan harekâtın kilit ara hedeflerinden birini işaretler. Kayacık ve Ağıl dereleri arasında bulunan bayır, 9 Ağustos Birinci Anafartalar ve 27 Ağustos Bombatepe muharebelerinin yaşandığı sahaya bakar. Taş kaplamalı kitabe, bu stratejik sırtın Türk savunmasındaki rolünü kısa ve anlaşılır bir metinle ziyaretçilere aktarır.
Damakçılık Bayırı’nın Stratejik Önemi
Damakçıl veya Damakçılık adıyla anılan bayır, Kabatepe–Büyük Anafarta sahil yolunun Küçükkemikli Burnu’ndan gelen yol ile kesiştiği bölgeye yakındır. Konumu nedeniyle taarruz eden kuvvetlerin Kocaçimentepe’ye ulaşabilmesi için aşması gereken önemli bir ara hedefti. Kocaçimentepe’nin ele geçirilmesi, yarımadanın kuzeyindeki savunma dengesi üzerinde belirleyici olabilirdi.
9 Ağustos 1915’teki Birinci Anafartalar Muharebesi ile 27 Ağustos’taki Bombatepe çatışmaları bu çevrede yoğunlaştı. Türk 7. Tümeni, Anafartalar Grup Komutanı Albay Mustafa Kemal’in emriyle 9 Ağustos’ta Damakçıl Bayırı’na taarruz etti. Bu hareket, Anzak birlikleri ile Suvla bölgesindeki İngiliz kuvvetlerinin birleşmesini ve Kocaçimentepe yönünde oluşabilecek tehdidi engellemeyi amaçlıyordu. Muharebeler her iki taraf için de ağır kayıplara yol açtı.
Mimar Ahmet Gülgönen’in tasarladığı anıt, bayırın kuzeybatı ucunda yer alır. Taş kaplama yazıt, 7. Tümenin taarruzunu ve sonuçlarını özetler. Kitabeyi çevredeki sırt, dere ve yol hatlarıyla birlikte okumak, askerî kararların coğrafyayla nasıl şekillendiğini daha iyi anlamayı sağlar.
Nerede ve Nasıl Gidilir?
Damakçılık Bayırı Kitabesi, Eceabat ilçesinde, Kabatepe–Büyük Anafarta sahil yolu ile Küçükkemikli yönünden gelen yolun kesişimine yakın konumdadır. Eceabat merkezden Kabatepe ve Büyük Anafarta yönlendirmeleri izlenebilir. Bölge kırsal ve yol bağlantıları sınırlı olduğundan özel araç veya rehberli tur en uygun seçenektir.
Yolculuk öncesinde harita konumunu kaydetmek ve yakıt durumunu kontrol etmek yararlıdır. Kitabe; Büyük Anafarta Köyü, Yusufçuktepe Kitabeleri, Kireçtepe Jandarma Şehitliği, Suvla Koyu ve Büyük Kemikli Kitabesi ile aynı kuzey rotasında planlanabilir.
Ziyaret Bilgileri ve Hazırlık
Açık alandaki kitabe ücretsizdir ve gün boyunca ziyaret edilebilir. Yazıtı incelemek, arazinin yönlerini anlamak ve kısa bir çevre gözlemi yapmak için 30–45 dakika yeterlidir. Güvenli ulaşım ve açık arazide rahat hareket için gün ışığı saatleri önerilir.
İlkbahar ve sonbahar, ılıman hava koşulları nedeniyle en uygun dönemlerdir. Açık sırtlarda rüzgâr kuvvetli olabilir; yazın gölge azdır. Su, güneş koruyucu, rüzgâra uygun kıyafet ve kaymayan ayakkabı bulundurulmalıdır. İşaretli alanlardan ayrılmamak, savaş kalıntılarına dokunmamak ve yangın riskine karşı dikkatli olmak gerekir.
Neden Görülmeli?
Damakçılık Bayırı Kitabesi, Anafartalar muharebelerini yalnızca tarihler ve birlik adlarıyla değil, arazi üzerinden kavramaya imkân verir. Kocaçimentepe’ye giden yolun neden burada kesilmek istendiği, bayırın konumuna bakıldığında daha anlaşılır hâle gelir. Kuzey cephesini ayrıntılı gezen tarih meraklıları için sakin, öğretici ve tamamlayıcı bir duraktır.
