Tepeköy Evangelismos Theotoku Kilisesi, Gökçeada’nın eski adı Agridia olan en yüksek Rum köyünde, 19. yüzyıldan bu yana dinî ve toplumsal yaşamın merkezinde yer alan tarihî bir Ortodoks ibadethanesidir. “Meryem Ana’ya Müjde” anlamındaki adıyla bilinen kilise, özellikle ağustos ayındaki panayır döneminde köyün yaşayan kültürünü en güçlü biçimde yansıtır.
Kilisenin tarihi
Gökçeada Kaymakamlığı ve belediyenin resmî tanıtım sayfaları yapının 1832 yılında inşa edildiğini belirtir. Agridia ya da Tepeköy Kilisesi adlarıyla da anılan yapı, adadaki 19. yüzyıl Rum Ortodoks mimarisinin öne çıkan örneklerinden biridir. Tepeköy’ün taş evleri, eski Rum mezarlığı ve dar sokaklarıyla birlikte değerlendirildiğinde kilise, köyün tarihsel merkezini anlamaya yardımcı olur.
Ada kiliseleri genellikle sade dış cephelerin ardında ikonalar, ahşap işçilik ve resimlerle zenginleşen bazilikal bir düzen gösterir. Evangelismos Theotoku Kilisesi’ni gezerken yapının kütlesi, giriş düzeni, avlu ilişkisi ve çan kulesi gibi dış ayrıntılara bakın. İç mekân açıksa ikonostasis, sütunlar ve tavan düzenini sessizce inceleyin; sanat eserlerine dokunmayın.
Meryem Ana Panayırı
Tepeköy, her yıl 15 Ağustos çevresinde düzenlenen Meryem Ana Panayırı’yla tanınır. Kilise bu dönemde ayinlerin ve buluşmaların merkezi olur; köy müzik, dans, yemek ve ziyaretçilerle canlanır. Etkinliğe katılmayı düşünüyorsanız tarih, program, ulaşım ve park düzenini güncel kaynaklardan önceden doğrulayın. Panayır sırasında ibadet alanlarında tören düzenine öncelik verin.
Kalabalık ve canlı atmosferi görmek isteyenler için ağustos ortası özel bir deneyim sunar. Kiliseyi sakin biçimde incelemek isteyenler ise panayır dışındaki günleri ve sabah saatlerini tercih edebilir. Dinî günlerde ziyaretçi olsanız da mekânın öncelikle cemaatin ibadethanesi olduğunu unutmayın.
Ziyaret kuralları ve erişim
Kilise aktif ibadet amacıyla kullanılabildiği için düzenli müze saatleri beklenmemelidir. Kapı ayin, bakım ya da cemaat programına göre açık olabilir. İç mekân ziyareti için yerel vakıf, köydeki görevliler veya belediye üzerinden bilgi almak en güvenli yoldur. Kapalı kapıyı zorlamayın ve özel alanlara girmeyin.
İçeri girerken sessiz olun, omuz ve dizleri örten sade kıyafet tercih edin. Ayin sırasında dolaşmayın; telefonunuzu sessize alın. Fotoğraf çekmeden önce izin isteyin, flaş kullanmayın ve ibadet eden kişileri görüntülemeyin. Mum yakma ya da bağış uygulamasında mekândaki yönlendirmeyi izleyin.
Ulaşım ve çevrede görülecekler
Tepeköy, Gökçeada merkezine yaklaşık 11 kilometre uzaklıkta, Aya Dimitri tepesinin yamacındadır. Yol virajlı ve yer yer eğimlidir. Köyün dar sokaklarında aracı uygun bir noktaya bırakıp yürüyerek ilerlemek en doğru seçenektir. Toplu taşıma seferleri mevsime göre değişebilir; dönüş planını önceden yapın.
Kilise ve avlu için 30-45 dakika ayırın. Ziyareti eski Rum mezarlığı, köy meydanı, taş evler ve Tepeköy Çınaraltı ile birleştirerek iki-üç saatlik rota oluşturabilirsiniz. İlkbahar ve sonbahar yürüyüş için rahattır; yazın sabah veya akşamüstü daha serin olur.
Evangelismos Theotoku Kilisesi, yalnızca 1832’den kalan bir mimari eser değildir. Ayinler ve Meryem Ana Panayırı sayesinde günümüzde de topluluk hafızasını taşıyan yaşayan bir kültür mekânıdır. Bu nedenle ziyaretin en değerli yönü, yapıyı köy yaşamı ve inanç geleneğiyle birlikte saygıyla gözlemlemektir.
