V Beach Mezarlığı, Gelibolu Yarımadası’nın güney ucunda, Seddülbahir’deki Ertuğrul Koyu kıyısında yer alan önemli Commonwealth savaş mezarlıklarından biridir. Deniz seviyesine çok yakın konumu, ziyaretçilerin 25 Nisan 1915 çıkarmasının gerçekleştiği sahili ve savunma hattını aynı anda görmesine imkân verir. Mezarlık, Seddülbahir cephesinin ilk gününü anlamak için mutlaka araziyle birlikte değerlendirilmelidir.
V Beach Adı ve Ertuğrul Koyu Çıkarması
Müttefik kuvvetleri çıkarma planında Ertuğrul Koyu sahiline “V Beach” kod adını verdi. 25 Nisan 1915 sabahında Royal Dublin Fusiliers, Royal Munster Fusiliers ve Hampshire birlikleri diğer kıyılardaki harekâtlarla eş zamanlı olarak bu sahile çıkmaya çalıştı. Kıyı ve tabya çevresindeki Osmanlı savunması, çıkarma birliklerini çok yoğun ateş altında bıraktı.
River Clyde adlı kömür gemisi askerleri kıyıya taşımak için özel bir çıkarma aracına dönüştürülmüştü. Gemi sahile oturduktan sonra yan kapılardan çıkan askerlerin dubalar üzerinden karaya ulaşması planlandı; ancak açıkta kalan geçiş hattı ağır ateş altında kaldı. Çıkarma günü Müttefik birlikleri çok büyük kayıp verdi. Seddülbahir köyü ve kalesi ertesi gün ele geçirildikten sonra koy kontrol altına alınabildi.
Mezarlığın Tarihçesi
V Beach Mezarlığı çıkarmadan kısa süre sonra kurulmaya başladı. Mütareke döneminden sonra çevredeki bazı mezarların buraya taşınmasıyla düzeni genişletildi. Ertuğrul Tabyası’nın hemen altındaki yaklaşık 2.045 metrekarelik alanda 696 İngiliz askerinin yattığı bilinmektedir. Mezarlık, çıkarma sırasında ve Seddülbahir cephesindeki sonraki muharebelerde yaşamını yitiren askerleri bir araya getirir.
Kıyı, tabya ve mezarlık arasındaki kısa mesafe savaş alanının bütünlüğünü güçlü biçimde hissettirir. Mezar taşlarındaki birlik ve tarih bilgileri incelendiğinde, 25 Nisan’daki kayıpların yanı sıra ilerleyen aylarda cephede hayatını kaybeden askerler de görülebilir.
Ziyarette Neler Görülür?
Mezarlığın düzenli taş sıraları, anma yapıları ve denize açılan manzarası başlıca unsurlardır. Ziyaret sırasında Ertuğrul Koyu kıyı çizgisini, River Clyde’ın karaya oturduğu yönü ve yamaçtaki Ertuğrul Tabyası’nı birlikte gözlemlemek gerekir. Bu üçlü, çıkarmanın neden bu kadar zor ve kayıplı geçtiğini arazide açıkça anlatır.
Alan anma mekânı olduğundan sessizliğe özen gösterilmeli, mezar taşlarına çıkılmamalı ve koruma sınırlarının dışına geçilmemelidir. Kıyıda rüzgâr güçlü olabilir; yazın ise gölge sınırlıdır. Rahat ayakkabı, su ve güneş koruması bulundurmak yararlıdır.
V Beach Mezarlığı’na Nasıl Gidilir?
V Beach Mezarlığı, Eceabat’tan Alçıtepe üzerinden Seddülbahir’e inen tarihî alan yolu takip edilerek ulaşılabilen Ertuğrul Koyu’ndadır. Seddülbahir köyü ve kalesi çevresindeki yönlendirmeler mezarlığa ulaşmayı kolaylaştırır. Özel araçla gelenler belirlenmiş park alanlarını kullanıp kıyı ve tabya çevresini yürüyerek gezebilir.
Mezarlık; Seddülbahir Kalesi, Ertuğrul Tabyası, Yahya Çavuş Şehitliği ve Cape Helles Anıtı ile aynı rota içinde planlanabilir. Birbirine yakın bu noktalar, çıkarmayı hem Osmanlı hem Müttefik anlatıları üzerinden değerlendirmeyi sağlar.
Ziyaret İçin Pratik Bilgiler
Mezarlık açık alandadır ve giriş ücretsizdir. Gün ışığında ziyaret edilmesi önerilir. Mezarlık ve kıyı için 45-60 dakika ayırmak yeterlidir; Seddülbahir çevresindeki diğer noktalarla birlikte yarım günlük plan daha anlamlı olur. İlkbahar ve sonbahar, yürüyüş ve açık alan gezisi için en rahat dönemlerdir.
Sabah saatleri daha sakin bir atmosfer sunar. Resmî anma günlerinde çevrede trafik ve erişim düzeni değişebilir. Gezi öncesinde güncel yol ve alan duyurularını kontrol etmek, özellikle kalabalık dönemlerde zaman kazandırır.
