Plugge’s Plateau Mezarlığı, Gelibolu Yarımadası’ndaki en küçük Anzak mezarlığı olarak bilinir. Arıburnu cephesinin yüksek noktalarından birinde, denize bakan düzlüğün kuzeybatısında yer alan bu mütevazı alan; hem 25 Nisan 1915 çıkarmasının ilk saatlerini hem de Anzak birliklerinin cephe gerisindeki düzenini anlamak için özgün bir duraktır. Mezarlığa Shrapnel Valley’nin yanından başlayan dik bir patikayla yürüyerek ulaşılır.
Plugge’s Plateau’nun tarihî önemi
Düzlük adını, karargâhını burada kuran Auckland Taburu Komutanı Albay Arthur Plugge’dan alır. Anzak birlikleri bölgeyi erzak ve temiz su depoları için de kullanmıştı. Böylece tepe, yalnızca bir gözetleme ve savunma noktası değil, kıyıdaki birliklerle ileri hatlar arasında işleyen önemli bir lojistik alan hâline geldi.
Osmanlı askerlerinin Hain Tepe olarak adlandırdığı mevki, çıkarmanın ilk günü doğrudan muharebeye sahne oldu. 27. Alay’ın 2. Taburuna bağlı bir takım, Asteğmen Muharrem komutasında burada konuşlandı ve kıyıya çıkan Anzak birliklerine ateş açan ilk Osmanlı unsurları arasında yer aldı. Bugün çevredeki sarp araziyi görmek, kıyıdan yukarı doğru ilerlemenin neden güç olduğunu daha iyi kavramayı sağlar.
Mezarlığın düzeni
Yaklaşık 15 x 12,8 metre ölçülerindeki küçük dikdörtgen mezarlık, arazide oldukça sınırlı bir alan kaplar. Burada 12 Avustralyalı ve sekiz Yeni Zelandalı asker ile kimliği belirlenememiş bir asker olmak üzere toplam 21 kişi gömülüdür. Az sayıdaki mezar taşı, alanın sessiz ve kişisel atmosferini güçlendirir. Mezarlığın denize dönük konumu aynı zamanda Arıburnu kıyısını yukarıdan okumaya imkân verir.
Ziyaret sırasında sessiz davranın, taşlara dokunmayın ve dar alanın sınırlarını koruyun. Seyir için uç noktalara yaklaşmayın; plato kenarlarında gevşek zemin ve dik yamaçlar bulunabilir.
Ulaşım ve ziyaret önerileri
En yaygın yaklaşım Shrapnel Valley Mezarlığı’nın solundan başlayan dik yokuşu izlemektir. Rota kısa görünse de eğim, sıcaklık ve zemin koşulları yürüyüşü zorlaştırabilir. Tabanı tutan ayakkabı giyin, su taşıyın ve ellerinizi serbest bırakacak hafif bir çanta kullanın. Yağışlı veya çok rüzgârlı havalarda patika riskli olabileceğinden koşulları yerinde değerlendirin.
Mezarlıkta 30–45 dakika geçirmek yeterlidir; Shrapnel Valley’den gidiş-dönüş yürüyüşüyle toplam 1–1,5 saat ayırın. Arıburnu Mezarlığı, Anzak Koyu, Beach Mezarlığı ve Plugge’s Plateau aynı yarım günlük rota içinde gezilebilir. İlkbahar ve sonbahar en rahat dönemlerdir. Yazın sıcak saatlerden kaçınarak sabah erken ya da akşamüstü yürüyün.
