Johnston’s Jolly Mezarlığı, Gelibolu Yarımadası’nda Kırmızısırt cephesinin savaş coğrafyasını mezarlar ve hâlâ seçilebilen siperlerle birlikte görebileceğiniz önemli bir duraktır. Conkbayırı yolunun sağında yer alan alan, 1915’te iki tarafın hatları arasındaki dar insansız bölgede kurulmuştur. Mezarlık ile çevresindeki siperler, cephedeki mesafelerin ne kadar kısa olduğunu somut biçimde gösterir.
Johnston’s Jolly Adı Nereden Gelir?
Bölgenin İngilizce adı, Avustralya topçusunda görev yapan Albay G. C. Johnston ile ilişkilendirilir. Türk kaynaklarında ise burası Kırmızısırt olarak bilinir. 25 Nisan 1915 çıkarmasının ilk saatlerinde bir süre savunmasız kalan sırt, 26 Nisan’da 27. Alay’ın bir bölüğü ile 72. Alay tarafından ele geçirildi ve harekât boyunca Türk birliklerinin kontrolünde kaldı.
Karşılıklı siperler arasındaki arazi, muharebeler sırasında ağır çatışmalara sahne oldu. Bugünkü mezarlık 1918–1923 döneminde İngiliz Milletler Topluluğu Savaş Mezarları Komisyonu tarafından bu insansız bölge üzerinde düzenlendi. Alanda toplam 181 asker yatmaktadır: 39 Avustralyalı, 1 Yeni Zelandalı ve kimliği belirlenemeyen 141 asker. Kimliği saptanabilen veya burada bulunduğu bilinen askerler için 37 mezar taşı ve anma kaydı yer alır.
Ziyarette Neler Görülür?
Düzenli mezar taşları ve merkezi anma haçının yanı sıra mezarlık çevresinde muharebe döneminden kalan siper izleri görülebilir. Yolun karşı tarafındaki Türk siperleriyle birlikte düşünüldüğünde, iki hattın birbirine ne kadar yakın olduğu daha iyi anlaşılır. Araziye bakarken bitki örtüsü altındaki çukurları ve kıvrımları tarihî kalıntı olarak değerlendirin; koruma sınırlarının dışına çıkmayın ve toprağı kazmayın.
Mezarlıkta sessizliği korumak, taşlara temas etmemek ve ziyaretçilerin kişisel anma anlarına saygı göstermek gerekir. Yazıtları tek tek okumak için acele etmeyin. Alan küçük görünse de siperleri ve cephe düzenini anlamak için çevreyi dikkatle gözlemlemek ziyaretin değerini artırır.
Ulaşım ve Rota Önerisi
Johnston’s Jolly Mezarlığı, Eceabat’tan Kabatepe–Conkbayırı yönüne uzanan tarihî alan yolu üzerindedir. Lone Pine’dan kuzeye, Conkbayırı yönüne ilerlerken yolun sağında görülür. Otopark ve yol kenarı koşulları dönemsel olarak değişebileceğinden aracı geçişi engellemeyecek şekilde bırakın. Yoğun anma günlerinde trafik düzenlemeleri uygulanabilir.
Tek başına gezi için 45–60 dakika ayırmak yeterlidir. Lone Pine Mezarlığı ve Anıtı, 4th Battalion Parade Ground Mezarlığı, Türk Askerine Saygı Anıtı ve 57. Piyade Alayı Şehitliği ile birleştirildiğinde 3–4 saatlik nitelikli bir Kırmızısırt–Conkbayırı rotası oluşur.
Pratik Ziyaret Bilgileri
Giriş ücretsizdir ve açık hava alanı gün boyu erişilebilir kabul edilir; ayrıntıları rahat görmek için gün ışığında ziyaret edin. İlkbahar ve sonbahar yürüyüş açısından en elverişli dönemlerdir. Yazın sıcak ve gölgesiz saatlerden kaçının; su, şapka ve güneş koruması bulundurun. Yağıştan sonra siper çevresindeki zemin kaygan olabileceği için sağlam tabanlı ayakkabı tercih edin.
