Embarkation Pier Mezarlığı, Anzak–Suvla yolunun batısında, Çatlak Dere’nin denize ulaştığı noktada yer alan Commonwealth savaş mezarlığıdır. Türkçede Tahliye İskelesi Mezarlığı olarak da anılan alan, Anzak muharebe sahasının kuzey sınırını işaretler. Yeşil dokusu ve geniş düzeniyle sakin görünse de adı, Ağustos 1915’te yaralıların kıyıdan tahliye edildiği kısa ömürlü bir iskeleye dayanır.
Tahliye İskelesi’nin hikâyesi
Sarı Bayır muharebelerinde yaralanan askerleri gemilere ulaştırmak amacıyla 6 Ağustos gecesi kıyıda bir iskele kuruldu. Ancak iskele yalnızca iki gün kullanılabildi ve daha sonra terk edildi; günümüze fiziksel bir kalıntısı ulaşmadı. Mezarlık, kaybolan bu yapının adını koruyarak savaşın cephe gerisindeki sağlık ve tahliye faaliyetlerini hatırlatır.
Mezarlığın oluşumu ve düzeni
Alan 1919’dan sonra, Çatlak Dere 1 ve 2, Mulberry Tree ve Apex mezarlıklarındaki definlerle çevredeki tekil mezarların bir araya getirilmesiyle oluşturuldu. Resmî bilgilere göre 76 x 34 metre ölçülerindeki dikdörtgen mezarlık 2.584 metrekare alan kaplar. Burada isimleri ve birlikleri bilinmeyen 662 askerin yanı sıra 13 Yeni Zelandalı ve 7 Avustralyalı asker gömülüdür.
Özel anıt taşları
Kimliği belirlenemeyen mezarlarda gömülü olduğu bilinen ya da düşünülen 118 Avustralyalı, 5 Yeni Zelandalı ve 93 İngiliz asker özel anıt taşlarında anılır. Bu sayılar, mezarlığın yalnızca görülebilen mezar sıralarından ibaret olmadığını; farklı küçük defin alanlarının hafızasını da taşıdığını gösterir. İsimleri incelerken savaşın kuzey cephelerindeki kayıp ve tahliye ölçeği daha iyi anlaşılır.
Ziyaret rotası
Embarkation Pier Mezarlığı’nı No.2 Outpost, New Zealand No.2 Outpost, 7th Field Ambulance, Canterbury ve Hill 60 mezarlıklarıyla birleştirebilirsiniz. Kıyıdan Anafartalar yönüne uzanan bu rota, Anzak bölgesinden Suvla cephesine geçişi coğrafya üzerinde izlemeyi sağlar. Yakın durakların tamamı için 2–3 saat ayırmak uygundur.
Ulaşım
Eceabat’tan Kabatepe ve Anzak Koyu yönüne ilerleyip Suvla–Anafartalar sahil yoluna devam edin. Mezarlık Çatlak Dere ağzında, yolun batısındadır. Navigasyon için 40.254761, 26.280281 koordinatlarını kullanabilirsiniz. Kıyı yolu dar olabilir; aracınızı izin verilen ceplere bırakın ve yaya geçişlerinde trafik konusunda dikkatli olun.
Ziyaret bilgileri
Giriş ücretsizdir ve açık alan gün boyu erişilebilir; yazıtları okumak ve çevreyi güvenli biçimde görmek için gün ışığında ziyaret önerilir. Mezarlık için 30–45 dakika, kuzey kıyı rotasıyla birlikte 2–3 saat ayırabilirsiniz. İlkbahar ve sonbahar en uygun dönemlerdir. Yazın güneşten, kışın rüzgâr ve ıslak zeminden korunmak gerekir.
Mezarlıkta sessiz olun; taşlara oturmayın veya dokunmayın, yiyecek tüketmeyin ve belirlenmiş yolların dışına çıkmayın. Dere ağzı ve kıyı çevresinde zemin mevsime göre yumuşak veya kaygan olabilir.
