Cape Helles Anıtı, Gelibolu Yarımadası’nın güney ucunda, Seddülbahir yakınındaki Gözcü Baba Tepesi üzerinde yükselir. İngilizlerin yarımadadaki en büyük anıtı olan yapı, hem kara ve deniz harekâtını hem de mezarı bilinmeyen binlerce kaybı anmak amacıyla yapılmıştır. Boğaz girişine hâkim konumu, anıtı tarih ve manzara bakımından bölgenin en dikkat çekici duraklarından biri yapar.
Anıtın anlamı
Seddülbahir Cephesi, İngiliz kaynaklarında Cape Helles yani Helles Burnu olarak adlandırıldı. Helles adı, Çanakkale Boğazı’nın antik adlarından Hellespont ile ilişkilidir. Anıt, Gelibolu harekâtında hayatını kaybeden; mezarı bilinmeyen, kaybolan veya Gelibolu sularına gömülen 20.763 kişinin anısına dikildi. Çevresindeki kitabeler Kraliyet Donanmasının katkılarını, kayıplarını, harekâta katılan gemileri ve askerî birlikleri kayda geçirir.
Mimari özellikleri
Yükseltilmiş bir platform üzerindeki anıt yaklaşık 2.000 metrekarelik alanı kaplar ve 32,9 metre yüksekliğindedir. Açık renkli taş kütlesi uzaktan seçilebilir; dört cephesindeki panolar ve kitabeler ziyaretçiye farklı birliklerin izini sürme olanağı verir. Anıt çevresinde dolaşırken boğaz girişi, Ege Denizi ve Seddülbahir cephesinin kıyı hattı birlikte görülür. Bu bakış, 25 Nisan 1915 çıkarmalarının coğrafi koşullarını anlamayı kolaylaştırır.
Ziyaret sırasında nelere bakılmalı?
Önce giriş yazıtını okuyun, ardından anıtın çevresindeki birlik ve gemi listelerini inceleyin. İsimlerin çokluğu, anıtın yalnızca belirli bir mezarlığa değil, geniş bir savaş sahasına ve deniz harekâtına atıf yaptığını gösterir. Gözcü Baba Tepesi’nden Ertuğrul Koyu, Tekke Burnu ve boğaz girişine bakmak, harita üzerinde görülen cepheyi gerçek araziyle eşleştirmeye yardımcı olur.
Yakın çevre rotası
Cape Helles Anıtı’nı Ertuğrul Tabyası, V Beach Mezarlığı, Yahya Çavuş Şehitliği, Seddülbahir Kalesi ve Doughty-Wylie Mezarı ile aynı programda gezebilirsiniz. Daha geniş bir güney cephesi rotasında Çanakkale Şehitler Abidesi, Fransız Savaş Mezarlığı, Redoubt Mezarlığı, Pink Farm ve Twelve Tree Copse durakları eklenebilir. Seddülbahir çevresi için en az yarım gün ayırmak uygundur.
Ulaşım
Eceabat’tan Kilitbahir ve Alçıtepe üzerinden Seddülbahir yönüne ilerlenir. Ertuğrul Tabyası geçildikten sonra Gözcü Baba Tepesi’ndeki anıt yönlendirmeleri takip edilir. Navigasyon için 40.045374, 26.179709 koordinatlarını kullanabilirsiniz. Son bölümde yol daralabilir; tören günlerinde geçici trafik düzenlemeleri uygulanabileceğinden resmî duyuruları kontrol edin.
Ziyaret bilgileri
Açık hava anıtına giriş ücretsizdir ve alan gün boyu erişilebilir. Kitabeleri rahat okumak ve çevreyi güvenli biçimde görmek için gün ışığında ziyaret önerilir. Anıt için 45–60 dakika, Seddülbahir çevresindeki duraklarla birlikte 3–4 saat ayırabilirsiniz. İlkbahar ve sonbahar en uygun dönemlerdir; yazın gölge sınırlı, kışın ise rüzgâr kuvvetli olabilir.
Alan bir anma mekânıdır. Kitabelere zarar vermeyin, yüksek sesle konuşmayın, yiyecek tüketmeyin ve tören düzenini bozmayın. Özellikle rüzgârlı havalarda platform kenarlarında dikkatli olun; çocukları yakınınızda tutun.
