Büyük Anafarta Köyü, Gelibolu Yarımadası’nın kuzey kesiminde, Suvla Koyu ile Anafartalar muharebe alanlarının doğusunda yer alan tarihî bir yerleşimdir. Köy dokusu, eski çeşmeler, mezarlık ve 1915’e ait hatıralarıyla kuzey Gelibolu rotasının önemli duraklarından biridir. Günümüzde tarım ve hayvancılığın sürdüğü yaşayan bir köy olduğu için gezi sırasında yerel yaşama saygı göstermek gerekir.
Köyün geçmişi
Büyük Anafarta’nın adı Osmanlı kayıtlarında 15. yüzyıldan itibaren “Anafarta-i Büzürg” biçiminde görülür. Yerleşim, yarımadanın eski Türk köyleri arasında sayılır. Eceabat Belediyesinin aktardığı bilgilere göre köyde eski bir hamam kalıntısı ile farklı dönemlerden mezar taşları bulunur. Köy çıkışındaki tarihî çeşme ve geleneksel kırsal doku, savaş tarihinden önceki yerleşim geçmişini de görünür kılar.
1915 Anafartalar Cephesi
Büyük Anafarta ve çevresi, Ağustos 1915’te Suvla çıkarmasının ardından açılan Anafartalar Cephesi’nin gerisinde kritik bir konuma sahipti. Albay Mustafa Kemal’in komutasındaki Türk birlikleri 9 Ağustos’ta Birinci Anafartalar, 21 Ağustos’ta İkinci Anafartalar muharebelerinde Müttefik ilerleyişini durdurdu. Grup karargâhı köy yakınındaki Çamlıtekke mevkiinde faaliyet gösterdi; köy de komuta ve ikmal hareketliliğinin merkezlerinden biri oldu.
Görülecek yerler
Köy mezarlığındaki Büyük Anafarta Köy Şehitliği, burada yatan asker ve subayları anmak için ziyaret edilir. Eski çeşmeler, mezar taşları ve köy sokakları kısa bir yürüyüşle görülebilir. Çamlıtekke Anafartalar Grup Komutanlığı Karargâhı, Yusufçuktepe Kitabeleri, İsmailoğlu Tepe, Küçük Anafarta Köyü ve Suvla Koyu yakın çevrede aynı rotaya eklenebilecek başlıca duraklardır.
Ulaşım
Büyük Anafarta, Eceabat ilçe merkezinin yaklaşık 14 kilometre kuzeybatısındadır ve bağlantı yolu asfalttır. Eceabat’tan Kabatepe yönüne ilerleyip Anafartalar tabelalarını takip edebilirsiniz. Navigasyon için köy merkezi koordinatları olan 40.281845, 26.328808 değerlerini kullanın. Köy içindeki yollar dar olduğundan geçişi engellemeyecek alanlara park edin; anma günlerinde trafik düzenlemeleri uygulanabileceğini göz önünde bulundurun.
Ziyaret bilgileri
Köy merkezi günün her saatinde erişilebilir ve giriş ücretsizdir. Mezarlık, çeşmeler ve sokakları sakin bir tempoda görmek için 1–2 saat yeterlidir; çevredeki muharebe alanlarıyla birlikte yarım gün ayırmak daha uygundur. İlkbahar ve sonbahar ılıman hava sayesinde en rahat dönemlerdir. Yazın öğle sıcağından kaçınmak, kışın rüzgâr ve yağış koşullarını kontrol etmek faydalıdır.
Pratik öneriler
Köydeki market ve hizmet seçenekleri sınırlı veya mevsimsel olabilir; su ve temel ihtiyaçlarınızı önceden tamamlayın. Özel evlere, bahçelere ve tarım alanlarına izinsiz girmeyin. Şehitliklerde sessiz olun, mezar taşlarına dokunmayın ve tarihî parçaları yerinden almayın. Fotoğraf çekerken köy sakinlerinin mahremiyetine dikkat edin.
Büyük Anafarta’yı yalnızca savaş rotasının bir durağı olarak değil, yüzyıllardır devam eden kırsal yaşamın parçası olarak görmek geziyi zenginleştirir. Köyün tarihî çeşmeleri, mezarlığı ve çevredeki savaş peyzajı birlikte değerlendirildiğinde, Anafartalar adının taşıdığı çok katmanlı tarih daha anlaşılır hâle gelir.
