Mesudiye Topu, Çanakkale Boğazı savunmasının denizden karaya uzanan dikkat çekici hikâyesini anlatan önemli bir savaş yadigârıdır. Mesudiye Zırhlısı’ndan sökülen topların Baykuş Bataryası’nda kullanılması, 13 Aralık 1914’te yaşanan denizaltı saldırısı ile 18 Mart 1915 Deniz Zaferi arasında doğrudan bir bağ kurar.
Mesudiye Zırhlısı’nın hikâyesi
Mesudiye Zırhlısı 1871’de İngiltere’deki Thames Iron Works tersanesine sipariş edildi, 1874’te denize indirildi ve Aralık 1875’te Osmanlı Donanması’nda hizmete girdi. İstanbul ve Cenova’daki kapsamlı onarımlardan geçen gemi, Birinci Dünya Savaşı başında Çanakkale Boğazı’ndaki mayın hatlarını korumak üzere Sarısığlar mevkiinde sabit batarya olarak konuşlandırıldı.
13 Aralık 1914 günü saat 11.58’de İngiliz B-11 denizaltısı mayın hatlarını aşarak Mesudiye’yi torpilledi. Alabora olan gemi, Osmanlı Donanması’nın Birinci Dünya Savaşı’ndaki ilk harp gemisi kaybı oldu. Gemideki 661 kişilik mürettebattan 10 subay ve 25 er şehit düştü. Beş subay ile üç er, su üstünde kalan karina kesilerek 36 saat sonra kurtarıldı.
Baykuş Bataryası ve 18 Mart
Batışın ardından Mesudiye Zırhlısı’nın kullanılabilir topları Ocak 1915 sonuna kadar söküldü. Bu silahlar, Boğaz tahkimatını güçlendirmek amacıyla Baykuş Bataryası olarak yeniden mevzilendirildi. Bataryanın ateşi, 18 Mart 1915 Çanakkale Deniz Savaşı sırasında Müttefik donanmasına karşı etkili oldu.
Mesudiye Topu, bir savaş gemisinin kaybından sonra savunma sistemine nasıl yeniden kazandırıldığını gösteren somut bir örnektir. Ağır namlu ve taşıyıcı düzenek, dönemin deniz topçusunun boyutlarını yakından görmeye imkân verirken çevredeki mevzi de Boğaz savunmasının coğrafi mantığını anlamayı kolaylaştırır.
Nasıl gidilir?
Mesudiye Topu, Eceabat ilçesindeki Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihî Alanı içinde, Conkbayırı güzergâhına yakın bir noktada bulunur. Özel araç veya rehberli turla ulaşım en pratiktir. Tarihî Alan yolları dar ve virajlı olabileceğinden hız sınırlarına uymak, işaretleri izlemek ve yalnızca uygun ceplerde park etmek gerekir.
Ziyaret önerileri
Açık alandaki top koruma altındadır. Üzerine çıkmamak, metal yüzeylere zarar vermemek ve çevredeki herhangi bir parçayı yerinden oynatmamak önemlidir. Bilgilendirme levhalarını okuyarak yapılacak sakin bir inceleme, Mesudiye’nin batışı ile Baykuş Bataryası’nın 18 Mart’taki rolünü birlikte değerlendirmeyi sağlar.
Ziyaret için 30 ila 45 dakika yeterlidir. İlkbahar ve sonbahar, açık alanda daha rahat vakit geçirmek için en uygun dönemlerdir. Yazın su ve güneş koruyucu, rüzgârlı günlerde ise hafif bir üstlük bulundurulması faydalıdır.
