Küçük Arıburnu ve 27. Alay Kitabesi, 25 Nisan 1915 sabahı Anzak çıkarmasının ilk saatlerinde yaşanan direnişi anlatan önemli bir tarih durağıdır. Arıburnu sahil yolu üzerinde bulunan kitabe, kıyıya çıkan kalabalık Anzak kuvvetleri karşısında mevzisini koruyan 27. Piyade Alayı’nın 8. Bölüğü’ne bağlı küçük bir birliği anmak için yapılmıştır. Deniz, dik yamaçlar ve dar sahil şeridi bir arada görülebildiği için savaşın coğrafi koşullarını anlamaya da yardımcı olur.
25 Nisan 1915 ve 27. Alay’ın Direnişi
Çıkarma başladığında Küçük Arıburnu çevresinde 27. Alay’ın 8. Bölüğü’nden sınırlı sayıda asker bulunuyordu. Kitabedeki anlatıma göre bu takım, sabaha karşı kıyıya ulaşan Anzak Kolordusunun yaklaşık 1.500 kişilik ilk kademesine ağır kayıplar verdirdi ve ilerleyen birlikleri kıyının dik yamaçlarına sığınmak zorunda bıraktı. Sayısal dengesizliğe rağmen sürdürülen bu savunma, çıkarma birliklerinin ilk saatlerdeki hareketini yavaşlattı.
Sabah ilerledikçe karaya çıkan müttefik askerlerinin sayısı arttı ve küçük birliğin dayanması güçleşti. Bunun üzerine Eceabat yakınlarındaki Zeytinlik mevkisinde bekleyen 27. Alay’ın 1. ve 3. taburları çatışmaya katıldı. Ardından 57. Alay’ın cepheye ulaşmasıyla Arıburnu muharebeleri yeni bir aşamaya geçti. Kitabe, bu geniş sürecin başlangıcındaki küçük fakat kritik savunmayı görünür kılar.
Nerede ve Nasıl Gidilir?
Kitabe, Eceabat ilçesinde Arıburnu sahil yolu üzerinde, seyir yönüne göre yolun sol tarafında yer alır. Eceabat merkezden Kabatepe yönüne ilerleyip Arıburnu–Anzak Koyu güzergâhını takip ederek özel araçla ulaşılabilir. Tarihî Alan içindeki yol dar ve virajlıdır; özellikle yoğun günlerde düşük hızla seyretmek ve yalnızca uygun ceplerde durmak gerekir.
Toplu taşıma sınırlıdır. Rehberli turlar ulaşımı kolaylaştırırken, savaş alanının kronolojisini kavramaya da katkı sağlar. Kitabe; Anzak Koyu Kitabesi, Mehmetçiğe Derin Saygı Anıtı, Kanlısırt, Lone Pine Mezarlığı ve 57. Piyade Alayı Şehitliği ile aynı rota içinde değerlendirilebilir.
Ziyaret Bilgileri
Açık alandaki kitabe ücretsizdir ve gün boyunca görülebilir. Yazıtı okumak, kıyı ile yamaçları incelemek ve tarihî bağlamı değerlendirmek için 30–45 dakika ayırmak uygundur. Gün ışığı saatleri hem güvenlik hem de çevredeki araziyi daha iyi görmek açısından tercih edilmelidir.
İlkbahar ve sonbahar, yürüyüş ve açık hava ziyareti için en rahat dönemlerdir. Yazın güneş, kış ve geçiş mevsimlerinde ise rüzgâr belirgin olabilir. Kaymayan ayakkabı, su ve mevsime uygun kıyafet bulundurmak yararlıdır. Sahil hattındaki yamaçlara izinsiz tırmanılmamalı, işaretli alanların dışına çıkılmamalı ve savaş kalıntılarına dokunulmamalıdır.
Neden Görülmeli?
Küçük Arıburnu ve 27. Alay Kitabesi, Çanakkale kara muharebelerinin ilk saatlerini büyük anıtların görkeminden uzak, doğrudan olayın yaşandığı kıyıda anlatır. Kitabeden denize ve yamaçlara bakmak, savunmadaki askerlerin karşı karşıya kaldığı güçlükleri somutlaştırır. Arıburnu rotasının tarihsel bütünlüğünü kavramak isteyenler için atlanmaması gereken, kısa fakat etkileyici bir duraktır.
