Büyük Kemikli Kitabesi, Gelibolu Yarımadası’nın kuzeybatı ucunda, Suvla Koyu’na hâkim küçük bir tepe üzerinde yer alan tarihî bir yazıttır. Dağlık ve dar Büyükkemikli Burnu’nun manzarasıyla birleşen bu nokta, 1915 Anafartalar çıkarmalarını ve İtilaf kuvvetlerinin Aralık ayındaki tahliyesini yerinde anlamak isteyenler için güçlü bir duraktır. Sakin konumu, hem savaş coğrafyasını okumaya hem de kıyı çizgisini geniş bir açıdan gözlemlemeye imkân verir.
Büyük Kemikli Kitabesi’nin Tarihî Önemi
Suvla Körfezi’nin kuzeybatıya kıvrılan kıyıları küçük koylar ve girintiler oluşturduktan sonra Büyükkemikli Burnu’nda son bulur. İngiliz kaynaklarında bu burun “Suvla Point” adıyla anılır. Bölge, 6–7 Ağustos 1915 gecesi başlayan Anafartalar çıkarmasının ve sonraki muharebelerin yaşandığı sahaya bakar. İtilaf kuvvetleri aylar süren çatışmaların ardından 20 Aralık 1915’te Arıburnu ve Anafartalar cephelerini boşalttı.
Mimar Ahmet Gülgönen tarafından tasarlanan taş kaplamalı kitabe, bu tahliyeyi hatırlatan bir metin taşır. Yazıtta 25 Nisan’daki Arıburnu çıkarması, Ağustos ayında Anafartalar Limanı’na yapılan çıkış ve Türk savunmasının aşılamaması üzerine cephelerin boşaltılması özetlenir. Kitabeyi çevredeki koy ve sırtlarla birlikte değerlendirmek, birkaç cümlelik metnin işaret ettiği geniş savaş alanını gözde canlandırmayı kolaylaştırır.
Nerede ve Nasıl Gidilir?
Büyük Kemikli Kitabesi, Eceabat ilçesinin kuzeybatısında, Büyükkemikli Burnu üzerinde ve Suvla Koyu’na bakan küçük bir tepede bulunur. Eceabat merkezden Büyük Anafarta ve Küçük Anafarta yönüne ilerleyip Suvla Koyu ile Büyükkemikli tabelalarını takip etmek gerekir. Son bölümde yollar dar, kırsal ve yer yer bozuk olabileceğinden özel araçla dikkatli sürüş önerilir.
Toplu taşıma imkânları sınırlıdır. Bölgeye rehberli turla gitmek ya da çevrimdışı harita hazırlamak yol bulmayı kolaylaştırır. Kitabe; Kireçtepe Jandarma Şehitliği ve Anıtı, Yusufçuktepe Kitabeleri, Büyük Anafarta Köyü ve Suvla Koyu çevresindeki yabancı mezarlıklarıyla aynı rota içinde planlanabilir.
Ziyaret Bilgileri ve Hazırlık
Açık alandaki kitabe ücretsizdir ve gün boyunca ziyaret edilebilir. Gün ışığında gelmek, hem yol güvenliği hem de yazıtı rahat okumak açısından önemlidir. Kitabe ve manzarayı incelemek için 30–45 dakika ayırmak uygundur; fotoğraf ve çevrede kısa yürüyüş planlayanlar daha fazla zaman ayırabilir.
Bölge açık ve rüzgârlı olduğundan mevsime uygun kıyafet, yürüyüşe elverişli ayakkabı, su ve güneş koruyucu bulundurulmalıdır. İlkbahar ile sonbahar, serin ve daha sakin hava koşulları nedeniyle en uygun dönemlerdir. Yazın gölge sınırlı olabilir; öğle sıcağı yerine sabah veya akşamüstü tercih edilmelidir. Kıyı ve tepe çevresinde işaretli güzergâhlardan ayrılmamak, askerî kalıntılara dokunmamak ve doğal alanı temiz bırakmak gerekir.
Neden Görülmeli?
Büyük Kemikli Kitabesi, Anafartalar cephesinin sonuçlarını sade bir mimari ve geniş bir manzara aracılığıyla anlatır. Buradan Suvla Koyu’na bakmak, çıkarmanın coğrafi koşullarını ve tahliye sürecini harita üzerindeki bilgilerden daha somut hâle getirir. Tarih, kıyı manzarası ve sakinlik arayan ziyaretçiler için Gelibolu’nun az kalabalık fakat etkileyici duraklarından biridir.
