Gelibolu Yarımadası’nın güney kesiminde bulunan 17. Alay Komutanı Binbaşı Hüseyin Hilmi Bey Anıtı, hem bir komutanın hatırasını yaşatması hem de kimliğine ilişkin araştırmaların zaman içinde değişmesi bakımından dikkat çekici bir ziyaret noktasıdır. Şehitler Abidesi yönündeki yolun yaklaşık 200 metre içerisinde yer alan yapı, savaş alanlarında tarihî bilgilerin yeni belgeler ve incelemeler ışığında yeniden değerlendirilebildiğini gösterir.
Anıtın Tarihi ve İsim Değişikliği
Anıt, eski 2. Kolordu komutanlarından Korgeneral Muzaffer Alankuş tarafından yaptırıldı ve 2007 yılında Eceabat Kaymakamlığı tarafından yeniden düzenlendi. Kitabesinde, 6. Tümen 17. Alay Komutanı “Piyade Kaymakam Hasan Bey”in 11 Temmuz 1915’te burada şehit olduğu yazılıdır. Bu nedenle yapı uzun süre Yarbay Hasan Bey Anıtı adıyla tanındı.
Daha sonra yürütülen araştırmalarda, Çanakkale Muharebeleri’nde şehit düşen yarbay rütbesindeki subaylar arasında Hasan adında bir kişinin bulunmadığı belirlendi. Anıtın gerisindeki Domuzdere bölgesi ile askerî kayıtlar birlikte değerlendirildiğinde, burada yatıyor olabilecek kişinin 6. Tümen 17. Alay Komutanı Binbaşı Hüseyin Hilmi Bey olduğu görüşü öne çıktı. Günümüzde kullanılan ad bu araştırma sonucunu yansıtır. Bununla birlikte, ziyaret sırasında kitabedeki eski bilgi ile güncel ad arasındaki farkı bilmek yapının tarihini daha doğru okumayı sağlar.
Nerede ve Nasıl Gidilir?
Anıt, Eceabat ilçesinde, Alçıtepe’den Şehitler Abidesi yönüne ilerleyen güzergâhın sol tarafında ve ana yoldan yaklaşık 200 metre içeridedir. Özel araçla gelenler Alçıtepe–Şehitler Abidesi yolunu takip edebilir. Yol kenarındaki yönlendirmelere dikkat etmek ve ana yoldan ayrılan bağlantıda düşük hızla ilerlemek gerekir. Toplu taşıma sınırlı olduğundan özel araç veya rehberli tur daha uygundur.
Ziyaret, Şehitler Abidesi, Alçıtepe Şehitliği, Sargıyeri Şehitliği ve güney cephesindeki diğer anıtlarla aynı gün içinde planlanabilir. Ancak küçük ve sakin bir durak olması nedeniyle konumu önceden haritada işaretlemek, güzergâhta atlanmasını önler.
Ziyaret Bilgileri ve Öneriler
Açık alanda bulunan anıt ücretsizdir ve gün boyunca görülebilir. Gün ışığı, hem kitabeyi rahat okumak hem de çevrede güvenli biçimde yürümek için en uygun zamandır. Anıtı ve çevresini incelemek için 20–30 dakika ayırmak yeterlidir. Tarihî bağlamı anlatan bir rehberle gelindiğinde ziyaret daha anlamlı hâle gelir.
İlkbahar ve sonbahar, ılıman hava koşulları nedeniyle en rahat dönemlerdir. Yazın güneşten korunmak ve su taşımak, yağışlı günlerde ise toprak zemine uygun ayakkabı giymek faydalıdır. Burası bir anma alanıdır; sessizliğe özen gösterilmeli, kitabeye ve anıt yüzeyine zarar verecek davranışlardan kaçınılmalı, çevre temiz bırakılmalıdır.
Neden Görülmeli?
Bu anıt, Çanakkale Savaşları’nın yalnızca büyük tören alanlarında değil, yol kenarındaki mütevazı yapılarda da katmanlı biçimde okunabildiğini gösterir. Kitabedeki eski atıf ile güncel araştırmalar arasındaki fark, savaş alanı tarihçiliğinin yaşayan ve gelişen bir çalışma olduğunu somutlaştırır. Güney Cephesi rotasında ayrıntılara ilgi duyan ziyaretçiler için kısa fakat öğretici bir duraktır.
