Conkbayırı, Gelibolu Yarımadası’nın en kritik sırtlarından biri ve Çanakkale Savaşları’nın seyrini belirleyen başlıca muharebe alanlarından biridir. Arıburnu ile Anafartalar arasındaki hâkim konumu nedeniyle 1915’te hem Osmanlı hem de İtilaf kuvvetleri için stratejik önem taşıyan bu yükselti, bugün anıtları, siper izleri ve geniş manzarasıyla Tarihî Alan’ın en etkileyici durakları arasındadır.
Conkbayırı Neden Önemli?
25 Nisan 1915’te Arıburnu’na çıkan birliklerin sırtlara ilerlemesi, Yarbay Mustafa Kemal’in komutasındaki 19. Tümen tarafından bu bölgede durduruldu. Mustafa Kemal’in 57. Alay’a verdiği tarihi emir, Conkbayırı savunmasının simgelerinden biri oldu. Ağustos ayında ise Sarıbayır Harekâtı kapsamında 6-10 Ağustos günleri arasında çok şiddetli çatışmalar yaşandı.
10 Ağustos 1915 sabahı Mustafa Kemal’in yönettiği süngü hücumu, tepenin yeniden Türk birliklerinin denetimine geçmesini sağladı. Hücum öncesinde Mustafa Kemal’in göğsüne isabet eden şarapnel parçasının cebindeki saate çarparak hayatını kurtardığı olay da burada gerçekleşti. Saatin parçalandığı yeri gösteren kitabe, savaş alanındaki en çok ziyaret edilen noktalardan biridir.
Muharebe Alanında Neler Görülür?
Conkbayırı’nın zirve çevresinde Mustafa Kemal’in gözetleme yeri, saatinin parçalandığı noktayı belirten kitabe, Atatürk Zafer Anıtı ve beş büyük panelden oluşan Conkbayırı Mehmetçik Anıtı bulunur. Paneller, dua eden bir elin beş parmağını simgeleyecek biçimde tasarlanmıştır. Yolun karşı tarafındaki Yeni Zelanda Anıtı ise burada hayatını kaybeden Yeni Zelandalı askerlerin anısına yapılmıştır.
Korunan siper hatları ve arazi kıvrımları, cephelerin ne kadar yakın olduğunu anlamaya yardımcı olur. Açık havada ilerleyen rota kısa görünse de bilgi panolarını okumak, anıtları incelemek ve manzarayı değerlendirmek için acele etmemek gerekir. Açık havada sergilenen savaş izlerine dokunulmamalı ve belirlenmiş yürüyüş güzergâhlarının dışına çıkılmamalıdır.
Nasıl Gidilir?
Conkbayırı, Eceabat ilçesinde Kabatepe ile Büyük Anafarta arasındaki tarihî yol üzerinde bulunur. Eceabat merkezinden Kabatepe yönüne ilerleyip 57. Piyade Alayı Şehitliği ve Conkbayırı tabelaları izlenebilir. Özel araçla ulaşım rahattır; düzenli toplu taşıma sınırlı olduğundan rehberli alan turları da uygun bir seçenektir. Otoparktan ana anıt alanına kısa bir yürüyüşle ulaşılır.
Ziyaret İçin Pratik Bilgiler
Açık hava niteliğindeki alan ücretsiz ziyaret edilir. Resmî törenler, yol çalışmaları veya bakım dönemlerinde erişim düzenlemeleri değişebileceğinden yola çıkmadan önce Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihî Alan Başkanlığının duyuruları kontrol edilmelidir. Anıtlar ve siperler için 60-90 dakika ayırmak iyi bir başlangıçtır.
İlkbahar ve sonbahar, yürüyüş için en rahat dönemlerdir. Yazın gölge sınırlı olduğundan su, şapka ve güneş koruyucu; rüzgârlı günlerde ise uygun üstlük bulundurulmalıdır. Bölge bir savaş ve anma alanıdır; sessizliğe özen gösterilmeli, anıtlara saygılı davranılmalıdır. 57. Piyade Alayı Şehitliği, Kesikdere Şehitliği, Baby 700 Mezarlığı ve Lone Pine Anıtı aynı günlük rota içinde görülebilir.
