- Piyade Alayı Şehitliği, Arıburnu cephesinde 25 Nisan 1915’ten itibaren kritik görev üstlenen 57. Alay’ın askerlerini ve komutanlarını anmak için düzenlenmiş sembolik şehitliktir. Kabatepe-Conkbayırı yolu üzerindeki Kılıçbayırı’nın güney ucunda bulunan alan, Çanakkale Savaşları’nın en güçlü hafıza duraklarından biridir.
- Alay’ın Çanakkale’deki Rolü
- Piyade Alayı, Yarbay Hüseyin Avni Bey komutasındaki 19. Tümen’e bağlıydı. 25 Nisan 1915 sabahı Arıburnu’na çıkarma yapıldığının anlaşılması üzerine Mustafa Kemal, kendi inisiyatifiyle alayı Conkbayırı yönüne sevk etti. Birlik, kıyıdan yükselen Anzak kuvvetlerinin yarımadanın hâkim sırtlarına ulaşmasını durduran karşı taarruzun merkezinde yer aldı.
Mustafa Kemal’in “Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum” sözü bu mücadeleyle özdeşleşti. Emir, birliklerin yeni kuvvetler yetişene kadar mevzilerini korumasını amaçlıyordu. Alay sonraki aylarda da Arıburnu cephesindeki çarpışmalara katıldı ve ağır kayıplar verdi. Şehitlik, yalnız bir birlik tarihini değil, savaşın seyrini değiştiren bu direnişi anımsatır.
Şehitliğin Kuruluşu ve Düzeni
Mimar Nejat Dinçel’in tasarladığı şehitlik, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 12 Aralık 1992’de ziyarete açıldı. Alan; giriş yapısı, şadırvan, açık namazgâh, sembolik mezarlık ve ana anıttan oluşur. Kuzey duvarındaki mermer levhalarda 57. Alay şehitlerinin isimleri yer alır.
Giriş yakınında, torununun elini tutarken betimlenen Hüseyin Kaçmaz’ın bronz heykeli bulunur. Hüseyin Kaçmaz, 108 yaşında vefat ettiği 1994 yılına kadar Türkiye’nin hayattaki en yaşlı Çanakkale gazisi olarak biliniyordu. Heykel, savaş hafızasının kuşaktan kuşağa aktarılmasını simgeler.
Ana anıt, mezar taşları ve kitabeler ziyaretin temel duraklarıdır. Alan sembolik bir şehitliktir; 57. Alay’ın gerçek muharebe ve defin alanları çevrede daha geniş bir coğrafyaya yayılır. Bu ayrım, şehitliği gezerken bilgi panolarını dikkatle okumayı önemli kılar.
Nasıl Gidilir?
Şehitlik, Eceabat ilçesinde Kabatepe-Conkbayırı yolu üzerinde, Kılıçbayırı’nın güney ucundadır. Eceabat’tan Kabatepe yönüne gidilip Tarihî Alan tabelaları izlenebilir; alternatif olarak Kilitbahir-Alçıtepe-Kabatepe güzergâhı kullanılabilir. Yol kenarındaki otoparktan anma alanına kısa bir yürüyüşle ulaşılır.
Ziyaret İçin Pratik Bilgiler
Açık hava niteliğindeki şehitlik ücretsiz ziyaret edilir. Bakım, resmî tören veya dönemsel trafik düzenlemeleri erişimi etkileyebileceğinden yola çıkmadan önce Tarihî Alan Başkanlığının duyuruları kontrol edilmelidir. Ana anıt, mezar levhaları ve heykel için 45-60 dakika ayırmak yeterlidir.
İlkbahar ve sonbahar, yürüyüş ve açık alan ziyareti için en rahat dönemlerdir. Yazın su ve güneş koruması, rüzgârlı günlerde uygun kıyafet gerekir. Burası bir anma alanıdır; sessizliğe özen gösterilmeli, mezar taşlarına dokunulmamalı ve tören kurallarına uyulmalıdır. Yakındaki Kesikdere Şehitliği, Türk Askerine Saygı Anıtı, Baby 700 Mezarlığı ve Conkbayırı aynı rota içinde görülebilir.
