Çanakkale Şehitler Abidesi, Gelibolu Yarımadası’nın güney ucundaki Eskihisarlık Burnu üzerinde yükselen ve Çanakkale Muharebeleri’nde hayatını kaybeden bütün Türk askerlerini simgeleyen anıt komplekstir. Boğaz girişine hâkim konumu, güçlü mimarisi ve geniş anma alanıyla Tarihî Alan’ın en çok ziyaret edilen duraklarından biridir.
Abidenin Yapılış Öyküsü
Şehitler için kalıcı bir anıt yapılması amacıyla açılan yarışmaya 37 proje katıldı. Doğan Erginbaş, İsmail Utkular ve Feridun Kip’in hazırladığı tasarım seçildi; temeli 17 Nisan 1954’te atıldı. İnşaatın finansmanında resmî kaynakların yanı sıra halkın bağışları ve kampanyalar önemli rol oynadı.
Yaklaşık 42 metre yüksekliğindeki abide, İkinci Anafartalar Zaferi’nin 45. yıl dönümü olan 21 Ağustos 1960’ta ziyarete açıldı. Dört büyük ayağın taşıdığı anıtsal örtü uzaktan bakıldığında güçlü bir kapı görünümü verir. Tasarımın, farklı coğrafyalardan gelerek Çanakkale’de şehit olan askerlerin birlikte göğe yükselişini simgelediği anlatılır.
Anıt Kompleksinde Görülecek Yerler
Abidenin ayaklarında Çanakkale Muharebeleri’nden sahneleri betimleyen kabartmalar bulunur. Tören alanından anıta yaklaşırken yapının Boğaz ve Morto Koyu ile kurduğu ilişki belirginleşir. Sessizce dolaşmak ve ayrıntıları incelemek için yalnızca ana yapıya değil, çevresindeki anma unsurlarına da zaman ayırmak gerekir.
Abidenin arkasındaki sembolik şehitlik 2007’de ziyarete açıldı. Buradaki levhalarda kimlikleri tespit edilen 59.408 şehidin adı yer alır. Mezarlıkların sembolik olduğu unutulmamalıdır; alan, farklı cephe ve birliklerde hayatını kaybeden askerlerin ortak hatırasını yaşatır.
Şehitliğin önündeki 45 metre uzunluğundaki rölyef, savaşın çeşitli safhalarını görsel bir anlatıyla aktarır. Rotada ayrıca Meçhul Asker Mezarı ile Mustafa Kemal Atatürk’ün 1934’te Anzak annelerine hitaben söylediği sözlerin yer aldığı mermer kitabe bulunur. Bu unsurlar, alanın hem millî hafıza hem de barış mesajı taşıyan karakterini tamamlar.
Törenler ve Ziyaret Atmosferi
Her yıl 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi yıldönümünde devlet törenleri burada düzenlenir. Bu tarihte yoğunluk, güvenlik uygulamaları ve geçici trafik düzenlemeleri görülebilir. Daha sakin bir ziyaret için tören günleri dışında sabah saatleri tercih edilebilir.
Nasıl Gidilir?
Şehitler Abidesi, Eceabat ilçe merkezinin yaklaşık 35 kilometre güneyinde, Seddülbahir yakınındaki Eskihisarlık Burnu’ndadır. Eceabat’tan Kilitbahir-Alçıtepe güzergâhı ya da Kabatepe-Alçıtepe yolu kullanılarak ulaşılabilir. Seddülbahir ve Morto Koyu yönlendirmeleri takip edilir; geniş ziyaretçi otoparkı mevcuttur.
Ziyaret İçin Pratik Bilgiler
Açık hava niteliğindeki anıt ve şehitlik ücretsiz ziyaret edilir. Resmî tören, bakım veya güvenlik düzenlemeleri nedeniyle erişim saatlerinde değişiklik olabileceğinden yolculuk öncesinde Tarihî Alan Başkanlığının duyuruları kontrol edilmelidir. Abide, rölyefler ve sembolik şehitlik için 60-90 dakika ayırmak uygundur.
İlkbahar ve sonbahar, yürüyüş için en elverişli dönemlerdir. Yazın gölgenin sınırlı olması nedeniyle su, şapka ve güneş koruyucu bulundurulmalıdır. Alan bir anma mekânıdır; sessizliğe özen gösterilmeli, mezar taşlarına dokunulmamalı ve tören alanındaki kurallara uyulmalıdır. Seddülbahir Kalesi, Fransız Mezarlığı ve Morto Koyu aynı günlük rotaya eklenebilir.
